ASTRID HOLLEEDER
Bijna een jaar na onze eerste ontmoeting zie ik haar weer: Astrid Holleeder. Ze leefde toen nog in de anonimiteit, het zou nog een tijd duren voordat ze die voorgoed opgaf. In september 2025 stapte ze uit die anonimiteit, na tien jaar ondergedoken te hebben gezeten sinds ze getuigde tegen haar broer en topcrimineel Willem Holleeder en daarmee op zijn dodenlijst kwam. Ik ontmoet haar op haar kantoor in Amsterdam. Ze begroet me hartelijk, oogt energiek: mooi lichtblauw pak aan, bijna geen make-up, gympjes, grote lach. Ik hoor geblaf. 'Abby!' zeg ik en kijk om me heen, op zoek naar het hondje dat al zeven jaar haar steun en toeverlaat is. 'Kijk. Ze zit hier,' zegt Astrid, terwijl ze de tas opent die ze voor zich heeft. Klein koppie, grote donkere pientere oogjes. Het hele interview zal ze rustig in de tas op Astrids schoot blijven zitten. Alleen bij een onverwachte beweging van mij hoor je een dreigend gegrom. Het blijft tenslotte wel een waakhond.
Je zit er zo anders bij dan een jaar geleden, zo relaxed!
'Zo voel ik me ook. Ik kan weer gewoon met mensen praten over alledaagse dingen. Ik kan weer op een terrasje zitten, zoals laatst met Mil. Dat ik gewoon weer met mijn dochter op een terras kon zitten, dat was voor mij toch wel het mooiste moment van het afgelopen jaar. Samen een kipsateetje eten. Frietje erbij, appeltaart toe. In het zonnetje, buiten. En weten dat je veilig bent. Weten dat je honderd procent veilig bent. Ik heb mijn leven weer terug. Mijn zus Sonja zegt ook: 'As, ik zie het. Je bent weer jezelf.'
Heb je daar veel voor moeten doen?
'Aan dat moment om in de openbaarheid te verschijnen, is heel veel denk- en regelwerk voorafgegaan. Ik wilde vooral zelf de regie houden. En één ding wist ik heel zeker: ik wilde weer als advocaat werken. De advocatuur is een formele wereld met duidelijke regels, maar ook een stabiele, prettige wereld waarin ik me thuis voel. Ik kon alleen als advocaat werken als ik mijn schuilnaam zou opgeven; je moet onder je eigen naam werken. Die schuilnaam was mijn schuilplaats, dat geef je niet zomaar op. Op 27 augustus 2025 was het zover: alles was eindelijk rond. Ik had een kantoor, had mijn rechtsgebieden bepaald en ik zou aan de slag gaan bij RTL Tonight. Op die dag kwam ik naar buiten. Ik mocht gaan werken en zou worden beveiligd. Alleen bleek dat kennelijk een miscommunicatie tussen de verschillende diensten. In september werd me verteld: 'Jij mag helemaal niets meer.' Dat was verschrikkelijk. Ik had er zo veel in geïnvesteerd! Ik had eindelijk mijn trots weer terug, voelde me weer mens, snap je?! En als dat je dan wéér wordt ontnomen...'
Ze slikt, veegt de tranen weg. Gelukkig ligt er sinds 1 februari een pakket veiligheidsmaatregelen, waarmee haar beveiliging onder de NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, red.) valt. Astrid kan weer leven. 'Ik kwam echt van de hel in de hemel. Ik kan plannen en afspraken maken. Het mag nu.'
Een nieuw hoofdstuk. Wat wil je allemaal gaan doen?
'Ik wil niets liever dan andere vrouwen laten zien dat je altijd opnieuw kunt beginnen, dat het nooit te laat is om de regie over je leven terug te pakken, in wat voor situatie je ook zit. Ik ben daar zelf een voorbeeld van. Daar gaat ook mijn nieuwe boek over, dat op 17 november verschijnt. Mijn slogan is: 'Pak de regie.' Maar pak de regie op de millimeter. Ik zeg niet: 'Verander je situatie,' want die kun je meestal niet veranderen. Dat is een utopie. Je kunt bijvoorbeeld je kinderen niet achterlaten. Maar probeer om binnen die relatie iets te veranderen. Dat heeft mijn moeder ook gedaan en daarom is ze zo'n mooi voorbeeld. De eerste keer dat ze wegging, was ik dertien. Ik was tegen mijn vader opgestaan om mijn moeder en zusje te beschermen en werd door hem het huis uitgegooid. Hij kon er niet tegen dat iemand tegen hem opstond. Mijn moeder is toen met ons gevlucht. Later is ze weer teruggaan, maar ze zag wel in: hé, ik kan dus weggaan en overleven. Ik kan werken. Daarna is ze nog een keer met ons
'Dat ik gewoon weer met mijn dochter op een terras kon zitten, was voor mij het mooiste moment van het afgelopen jaar'
Astrid
'Al die jaren dat ik zat ondergedoken, gunde ik het mezelf niet eens om te lachen of plezier te maken. Uit schuldgevoel voor wat ik een ander had aangedaan: ik had toch iemand opgesloten'
weggegaan. En die keer zijn we weggebleven. Na vijftentwintig jaar huwelijk. Ik was toen vijftien. Dat is wat ik bedoel met de regie pakken.
Je pakte zelf ook de regie. Je stond op tegen je broer.
'Mensen zeggen vaak dat ze het zo moedig vinden dat ik ben gaan getuigen. Wat velen zich niet realiseren, is dat het dertig jaar heeft geduurd voor ik zover was. Ik had een kind voor wie ik moest zorgen, ik moest werken, en ik kon pas getuigen als bepaalde criminelen waren overleden. Toen ik twee vrouwelijke rechercheurs kreeg, die mij beter aanvoelden, die écht naar me luisterden en met wie ik een vertrouwensband opbouwde, vielen alle puzzelstukjes op hun plek. Toen pas durfde ik te getuigen tegen mijn broer.'
Je schrijft een nieuw boek, waarin je moeder ook een rol speelt.
'Tijdens het schrijfproces realiseerde ik me: ik heb het altijd wel anders willen dóén dan mijn moeder, maar ik heb nooit anders willen zijn. Ik heb een liefhebbende moeder gehad. Zij heeft ons goed opgevoed. Zij was de vrouw die het nationaal korfbalteam had gehaald, de vrouw die gek was op kindjes. Wat zij deed, was overleven in een relatie vol mishandeling. Zij is gaan pleasen, uit zelfbehoud. Het is een overlevingsmechanisme. Ik noem vrouwen zoals mijn moeder dan ook geen slachtoffers. Dat vind ik stigmatiserend. Ik draai het om: offerdeslachter. Zij worden niet geslachtofferd, wij gaan de slachter offeren. Je bent door iemand benadeeld, geslagen, mishandeld, misbruikt, maar je bent géén slachtoffer. Stop met verliezen. Dat is een hele stap.'
Wat heeft jou zelf geholpen?
'Mijn hele volwassen leven zit ik al in therapie. Ik ben een mishandeld kind en weet dat de kans op herhaling altijd op de loer ligt. Vanaf het moment dat ik zelf moeder werd, op mijn achttiende, heb ik veel zelfonderzoek gedaan. Als je je patronen doorziet, snap je waarom je op een bepaalde manier reageert. Ik heb wonden die ik meeneem in nieuwe relaties. Na veertig jaar therapie zie ik dat eindelijk in. In mijn boek deel ik de stappen die ik heb gezet en de inzichten die ik heb gekregen om zover te komen.'
Welke inzichten zijn dat?
'Als mijn veiligheid als kind werd bedreigd door mijn vader of broer, probeerde ik hen te pleasen. Om ervoor te zorgen dat ze niet explodeerden. Ik ben op zoek gegaan naar verschillende psychologen en kwam onder andere uit bij Adler. Die zegt: 'Je moet niet achteromkijken, maar vooruit.' Ook Viktor Frankl en Edith Eger, die beiden de Holocaust hebben overleefd, hielpen me bij mijn zelfonderzoek. Hun werk liet me inzien dat alles van je kan worden afgenomen, behalve de vrijheid van innerlijke keuze en mindset. Je toekomst en perspectief blijven altijd van jou.'
Herken je dat ook in de liefde?
'Mijn probleem is de verstandhouding die ik tussen mijn vader en mijn moeder heb gezien. Dat is mijn valkuil, elke keer als ik een nieuwe relatie aanga. Nadat ik uit de anonimiteit was gestapt, dacht ik klaar te zijn voor de echte wereld en voor een nieuwe relatie. Nou, niet dus. Ik werd verliefd op een narcist en verviel meteen weer in mijn >
oude rol: ik ging pleasen. Al snel werd duidelijk dat dit niets zou worden.
Ik had al die zelfhulpboeken toch niet voor niets doorgeworsteld?! Nee, ik moet eerst even zelf overal aan voldoen voor ik me weer openstel voor een relatie. Ik word nu gewoon blij van mezelf, ik voel voor het eerst weer zelfliefde.'
Wat misschien niet iedereen weet, is dat je een heel hechte band had met Jade Kops.
Astrid schiet vol. 'Ach, lieve Jade. We hadden een heel intense band. Zo bijzonder dat je zo'n connectie hebt met zo'n jong meisje. We leefden allebei met de dood. Bij haar zat het al in haar lichaam, ik leefde met de dreiging.
Jade was de eerste die ik bezocht, in november 2024. Ik ging alleen met haar op stap, met niemand anders. Ik ging met haar naar concerten, naar Claudia de Breij en naar Emma Kok, in het Concertgebouw.
Jade heeft me laten inzien dat je het leven moet omarmen. Dat je het leven moet pakken, moet léven. Ik heb al die jaren dat ik zat ondergedoken niet willen leven. Ik gunde het mezelf niet eens om te lachen of om plezier te maken. Uit schuldgevoel voor wat ik een ander had aangedaan: ik had toch iemand opgesloten. Jade heeft dat gevoel weggenomen. Door haar en haar levenslust voelde ik dat ik het verdomme minstens aan haar verschuldigd was dat ik leef en plezier maak.
Haar motto was altijd: Live, love, celebrate life.' Dat van mij is nu: Live, love, celebrate Jade.'
Wat heeft dit jaar je gebracht? Is het geworden wat je had gehoopt?
'Nu, op mijn zestigste, weet ik dat tijd relatief is. Ik zit toch in de derde helft van mijn leven. Maar mijn tijd begint pas! Ik kan weer naar verjaardagen, ben net naar de eerste verjaardag van mijn achterneefje geweest. En vanavond ga ik uit eten met een vriendin die ik via de podcast heb leren kennen. Ik heb er een hoop nieuwe mensen bij in mijn leven. Ik ga geregeld op pad met mijn instavriendinnen van het eerste uur. Een groep van acht vrouwen, allemaal totaal verschillend, ook in leeftijd, maar allemaal zo leuk. Ik ben dol op ze. Het zijn allemaal doeners, aanpakkers en allemaal even positief ingesteld. Ze zijn heel waardevol voor mij.
Mijn zus volgt alles wat ik doe. Ze maakt overal filmpjes van. Zij zorgt dat ik helemaal bijblijf. 'Heb je dit gelezen, As? Heb je dat gezien?' Lachend: 'Ze is een soort mentale en praktische personal assistant. Sonja is altijd meer op de achtergrond geweest. Ze staat niet graag in de belangstelling, vindt het niet leuk om te praten. Ik hou wel van vertellen. Gelukkig kan zij nu ook weer meer naar buiten, we doen dingen samen.'
'Nadat ik uit de anonimiteit was gestapt, dacht ik klaar te zijn voor de echte wereld en voor een nieuwe relatie. Nou, niet dus'
Wat wil je nog doen?
'Inspireren. Ik kan dat niet alleen, ik heb andere vrouwen nodig. De nominatie voor de 60 boven 60 van Margriet doet me daarom ook veel. Ik voel de erkenning, dat is zo belangrijk, en het geeft mij vleugels om anderen te inspireren.
Als ik de mogelijkheid heb om aandacht te genereren, wil ik er ook iets mee doen. Ik wil nog steeds een online platform starten om vrouwen te helpen de regie over hun leven terug te pakken. En verder wil ik vooral lekker genieten. Naar buiten. Ik wil elke dag wandelen. Ik hoef niet per se naar het buitenland, Nederland is al zo mooi. Ik wil genieten van de dingen die me vertrouwd zijn. Ik wil gesprekken met vrouwen blijven voeren, dat vind ik veel belangrijker dan een vakantiereis. Ik geniet. Ik ben weer verliefd op het leven.'
