‘ZE VOND DE SMAAKJES EN KLEURTJES ZO LEUK’
TIARA GROOT (31) heeft drie kinderen. Dochter Vanity (14) is vapeverslaafd.
“Zodra ik op de telefoon van mijn dochter berichten van vapedealers zie, geef ik hun gegevens door aan de politie én de belastingdienst. De overheid vindt een onderwerp pas interessant als ze belasting mislopen en dit is ook nog eens makkelijk geld verdienen over de rug van kinderen. Dagelijks check ik de Snapchataccounts van mijn tieners. Ineens zag ik filmpjes van Vanity waarop ze vapete. Ze was net dertien. Eerst dacht ik dat het cannabis was, maar toen ik haar ermee confronteerde, vertelde ze over de smaakjes, de mooie kleuren en vormen. Vanity is een rustig, grappig meisje, maar ook erg beïnvloedbaar. Vooral door social media. Ze wil het allemaal meemaken. Ik ben zelf nog jong – ik kreeg mijn kinderen toen ik nog een tiener was – dus ik sta dicht bij deze generatie. Maar ken ook de gevaren. Ik pleit voor een algeheel vapeverbod en hoop met mijn kleinschalige protest de overheid tot actie te bewegen. Natuurlijk ga ik ook iedere keer het gesprek met Vanity aan. Ik probeer niet veroordelend te zijn, maar wel duidelijk: die troep komt mijn huis niet in. Ook wijs ik haar op haar gezondheid. Het vapen maakt haar doodziek. ’s Nachts ligt ze kokhalzend te hoesten, het breekt mijn hart m’n dochter zo te zien. Ik zoek naar geschikte afkicktherapie, want ik maak me grote zorgen.”
‘OP HAAR KAMER LAGEN DERTIG VAPES’
GRINGA ZUIDERHOF-POLLEMA (40) heeft drie kinderen. Dochter Iris (15) was vapeverslaafd.
“Op een vrijdag in december 2024 belde Iris ons in paniek. Ze hoestte bloed op en kreeg geen lucht meer. Anderhalf uur later lag ze op de kinderafdeling van het ziekenhuis, daarna vijf dagen op de medium care. Een van haar longen was volledig dichtgeklapt. Op de ochtend dat Iris in het ziekenhuis lag, ging het op tv toevallig over vapende jongeren. Iets in mij ging aan. Instinctief liep ik naar haar slaapkamer en begon te zoeken. Ik vond wel dértig vapes. Niet alleen daar, ook elders verstopt in huis. De zomer ervoor, op vakantie in Kroatië, hadden we haar al eens betrapt. Een groep Duitse jongeren met wie ze veel optrok had haar een vape cadeau gedaan. Ze kreeg toen zo’n zware astma-aanval dat de arts een longontsteking vreesde. Iris heeft altijd al gevoelige longen gehad, ze zei dat ze haar lesje had geleerd en zou stoppen. Iris is slim, maar op die leeftijd heb je geen idee hoe verslavend het is. Het nicotinegehalte is skyhigh en een verslaving wil gevoed worden. Dus ging ze door. Ik was geschrokken, teleurgesteld en bang, en sloot me aan bij een werkgroep voor een rookvrije generatie. Ondertussen hoop ik dat Iris tot inkeer komt. Ik heb haar nooit de deur gewezen of bestraft, maar gooide wel al haar vapes weg. Iris zegt dat ze er nu vanaf is. Wel gebruikt ze inmiddels dagelijks astmamedicijnen.”
‘MIDDEN IN DE NACHT MÓET ZE EEN TREKJE’
TAMARA BOLLEBOOM (45) heeft drie kinderen. Dochter Isa-Mae (15) was vapeverslaafd.
“Al in groep acht begon Isa-Mae met vapen. Met een vriendinnetje had ze een vape van de moeder geprobeerd. Sigaretten vond ze vies, maar de vapesmaakjes des te lekkerder. Later biechtte ze op dat ze een hijs had genomen. Wat ik niet wist, was dat het inmiddels dagelijkse kost was. Vapen gebeurt ongemerkt: je ruikt niets en het kost geen kapitalen. Hoe ernstig het was, hoorde ik pas toen Isa-Mae voor een schoolproject werd gevraagd als het gezicht van de WeQuit-campagne. Die middag kwam ze thuis en zei dat ze wilde stoppen. Ze werd ’s nachts wakker omdat haar lijf schreeuwde om een trekje en ze barstende hoofdpijn had. Op school mocht ze geen paracetamol meer, omdat ze er elke dag om vroeg. Isa-Mae werd naar aanleiding van de campagne geïnterviewd voor een tv-programma en toen ik dat hoorde, was ik echt in shock. Ik had tot die uitzending geen idee dat het zo erg was. Ik snapte het ook niet: haar opa is overleden aan longkanker door het roken. We hebben veel gepraat. Boos worden werkt averechts bij pubers, begrip helpt meer. Ze zegt dat ze alleen af en toe op feestjes nog een trekje neemt. Als gezicht van een anti-vape-campagne kun je natuurlijk niet volop doorpaffen. Bovendien wil ze graag hockeyen; daar heb je goede longen voor nodig.”
‘LERAREN VAPEN NET ZO HARD MEE’
SELINA HITIPEUW (44) heeft drie kinderen. Dochter Layera (17) vapet.
“Van onze drie dochters is Layera de nieuwsgierigste. Ze is sociaal, staat graag in de belangstelling en kent een heleboel mensen. Ze is ook heel open. Toen ze op haar veertiende van iemand een vape kreeg aangeboden, heeft ze dat eerlijk aan ons verteld. Dat vapen gebeurde gewoon op het schoolplein, naast klasgenoten en zelfs leraren. Layera vond het vapen stoer en lekker. Sigaretten zijn te duur, maar een gebruikte vape, goed voor vijfhonderd trekjes, koop je al voor een paar euro. De smaakjes bestelde ze gewoon via Snapchat. In het begin dacht ik nog dat het meeviel. Beter dan sigaretten, hield ik mezelf voor. Ik ben zelf acht jaar geleden gestopt met roken, om een voorbeeld te zijn voor onze kinderen. Vapen leek onschuldig. Tot de klachten kwamen: het ‘wattenhoofd’, de kortademigheid. Ik heb school gebeld over de verkoop en het vapen op school, maar zij nemen geen verantwoordelijkheid. Een verbod is volgens hen niet te handhaven, dus wordt het gedoogd. Mijn man en ik geloven niet in controleren en straffen. Wel in openheid en vertrouwen. Onze kinderen mogen alles met ons delen, ook de minder prettige dingen.
Belonen werkt trouwens ook niet. Ik beloofde Layera een scooter als ze definitief zou stoppen. Ze is nu zeventien en heeft flink geminderd, maar er staat nog altijd geen scooter bij ons voor de deur.”
‘GELUKKIG BLOWT HIJ NIET, DACHT IK NOG’
MACHTELD VAN HULTEN (50) heeft twee kinderen. Zoon Raf (17) was vapeverslaafd.
“Een vape lijkt op speelgoed en het smaakt naar snoep. Mijn zoon Raf begon ermee omdat-ie het leuk vond om ‘trucjes’ te doen: kringetjes blazen. Voor zijn veertiende verjaardag deed een vriend hem voor de grap een vape cadeau. Raf liet ’m trots aan ons zien. Gelukkig blowt en drinkt hij niet, dachten we nog. En hij rookt tenminste geen sigaretten. Maar binnen een paar dagen was hij compleet verslaafd. Hij deed meestal een week met een vape van twaalfduizend trekjes, omgerekend zo’n veertig pakjes sigaretten. Per week dus. Toen we eenmaal doorhadden hoe schadelijk het was, zat Raf er al diep in. Hij voelde zich continu opgefokt en had een kort lontje. Omdat hij daar zelf last van had, wilde hij stoppen. Dat lukte alleen door normale sigaretten te roken. Maar omdat-ie minderjarig is, mag Raf die zelf niet kopen. Daarom zit ik in de bizarre situatie dat wij soms sigaretten voor hem kopen. Vapen is niet te doseren, zeker niet voor kinderen. Het is relatief goedkoop en je kunt het altijd en overal doen. Zelfs in je slaapkamer of in de klas. Sigaretten zijn duur, smaken viezer, ze gaan op en het mag op steeds minder plekken – daardoor valt die nicotinebehoefte nog enigszins te reguleren en beperken. Maar goed, het is natuurlijk van de zotte dat je als ouder je kind als het ware aanmoedigt om sigaretten te roken.”
‘DE GROEPSDRUK ONDER PUBERS IS KILLING’
MARLENE LOPES GOTE (42) heeft twee kinderen. Haar zoon Junior (16) was vapeverslaafd.
“Junior is slim, sociaal en lief. Op feestjes is hij de gangmaker die als laatste vertrekt. Juist daardoor is hij gevoelig voor groepsdruk. Hij wil geen spelbreker zijn en zijn imago intact houden, ook als dat ten koste gaat van zijn eigen grenzen. Toen ik een jaar geleden een vape in zijn kamer vond, beweerde hij dat die van een vriend was. Later gaf hij toe dat hij zelf al een tijd gebruikte en verslaafd was. Ineens kon ik de zoete lucht die vaak om hem heen hing en de hoestbuien plaatsen. Ik vond het confronterend: ik rook en drink zelf nauwelijks en leef bewust. Met mijn ex heb ik een harmonieus co-ouderschap; we trekken samen op als het gaat om regels. Politieagentje spelen helpt niet, aanwezig blijven, begrenzen en het gesprek aangaan wel. Waarom ging Junior door met vapen, ondanks stemmingswisselingen en concentratieproblemen? Mijn ex en ik zijn goed naar onze zoon blijven luisteren, maar hebben ook de lichamelijke consequenties benoemd. Het kwartje viel pas bij Junior toen hij tijdens het voetballen merkte dat zijn conditie achteruitging. Daarom is hij uiteindelijk gestopt, zegt hij. Ik geloof hem, maar ben op mijn hoede voor de peerpressure. Als ik een wijntje afsla, zeg ik ook geen nee tegen de alcohol, maar tegen de druk van vriendinnen die me ‘ongezellig’ vinden. En dat is veel moeilijker.”
Vapen kan op korte termijn leiden tot geïrriteerde longen, moeite met ademhalen, een versnelde hartslag, misselijkheid en afgeremde hersenontwikkeling • Op de lange termijn leidt het mogelijk tot kanker, ernstige schade aan longen en problemen met hart en bloedvaten • Van alle 12- tot en met 16-jarigen heeft een kwart ooit een vape gebruikt, ongeveer 4% zelfs dagelijks • 38% van de minderjarigen koopt sigaretten, vapes en snus bij fysieke winkels, ondanks het landelijke verbod • 48% doet dat bij onlinedealers • In 2024 belandden zeker veertien minderjarigen na het vapen in het ziekenhuis met ernstige klachten, zoals een klaplong of longbloeding • Ga voor meer informatie naar trimbos.nl
