Wanneer in 2021 King Richard uitkomt, is de held van de film, Richard Williams, 79 jaar oud. De biografische prent, met Will Smith in de hoofdrol, is een ‘cadeautje’ van zijn dochters, tennislegendes Venus en Serena. Richard is op dat moment halfverlamd sinds een hersenbloeding, dementerend bovendien, maar ook steenrijk met een geschat fortuin van 10 miljoen euro. Venus en Serena dragen hun vader op handen. havoita LeSane (48), een man met een geschiedenis van huiselijk geweld en een van Richards vele buitenechtelijke kinderen - twintig wordt gefluisterd - is zijn zaakgelastigde. Maar niet al zijn kinderen hebben zo’n goeie band met Richard. Nooit heeft hij omgekeken naar de vijf kinderen uit zijn eerste huwelijk. In zijn autobiografie Black and White uit 2014 zijn ze niet eens een voetnoot. ‘Op mijn achtste zei mijn vader dat hij een fiets ging kopen voor mij’, vertelt zijn oudste dochter Sabrina (62) in The Sun. ‘Hij is nooit teruggekeerd.’
ZIEKELIJKE ONTROUW
Op dat moment heeft Richard Williams zijn eigen schoonmaakbedrijf in Compton, een ruige stad bij Los Angeles. Hij boert goed, maar droomt van meer geld, van een ander leven en wellicht ook van een zoveelste andere vrouw. Zelf beweert Richard dat zijn eerste echtgenote Betty gokte en dronk, maar Sabrina herinnert zich dat de ruzies tussen haar ouders enkel over haar vaders ziekelijke ontrouw gingen. ‘Hij heeft minstens vijftien buitenechtelijke kinderen,’ zegt ze, ‘en leefde alleen voor zichzelf. Nooit heeft hij mijn moeder een cent gegeven voor ons. Zonder de hulp van onze kerk waren we omgekomen van de honger.’ Als bij Betty borstkanker wordt vastgesteld en ze de kosten van de behandeling niet kan betalen, probeert Sabrinacontact op te nemen met haar vader, maar er komt nooit een reactie. ‘Het kon hem niet schelen of ze levend of dood was’, zegt ze verbitterd in The Sun. Wanneer zijn ex-vrouw in 1998 overlijdt, schittert Richard op de begrafenis dan ook door afwezigheid.
KU KLUX KLAN
In zijn autobiografie presenteert Richard Williams zich nochtans net als een man die altijd zijn verantwoordelijkheid neemt. Hij zet zich af tegen zijn eigen vader die er nooit voor hem is geweest en uiteindelijk met de noorderzon is verdwenen. Zijn moeder Julia moet zich kromwerken op katoenplantages om haar groeiende gezin te kunnen voeden. Ze wonen in een bouwvallig hutje, zonder elektriciteit, zonder stromend water, zelfs zonder meubelen. De alomtegenwoordige Ku Klux Klan zorgt er bovendien voor dat zwarten straatarm en onderdanig blijven. Wie er met keihard werken toch in slaagt een eigen boerderijtje te kopen, ziet zijn schuur in vlammen opgaan en moet vervolgens kiezen tussen verkopen voor 1 dollar of gelyncht worden. Hoewel zijn moeder hem smeekt zich kalm te houden, weigert de jonge Richard zich neer te leggen bij het racisme van elke dag.
Hij oefent in hardlopen, zodat hij sneller is dan de blanke kinderen die hem een pak rammel willen geven. Dat lukt niet altijd en op zijn twaalfde staat Richard al vol littekens. Blanken zitten achter hem aan met stokken, kettingen en geweren. Zijn neus wordt drie keer gebroken, zijn tanden worden uitgeslagen en zijn schedel is op verschillende plaatsen gebarsten. Richard mankt sinds enkele leden van de Ku Klux Klan een spoorwegnagel in zijn been slaan. Tijdens een zo’n afrekening, door drie blanke mannen, merkt Richard dat zijn vader bij de omstanders staat. ‘Het was verschrikkelijk om zo ongeliefd te zijn, om te weten dat je vader je liever laat doodgaan dan ook maar iets te doen om je te helpen, om hem te zien wegrennen en je helemaal alleen achter te laten.’ Zo groot is zijn woede dat hij naar een witte buurt trekt en er een blanke boer en zijn tienerzoon zwaar toetakelt met een stok. ‘Ik was razend en het maakte het verlangen in mij los om iemand, wie dan ook, te laten betalen voor alles wat mij overkomen was.’
HANDEL IN GESTOLEN WAAR
Maar Richard neemt ook op een andere manier wraak. ’s Nachts gaat hij op pad om bij de blanke inwoners van Shreveport in te breken in hun huizen of hun vee te stelen en te slachten. Op zijn dertiende heeft hij zo een goed draaiend handeltje in gestolen vlees, groenten en fruit. Toch is het een mirakel dat Richard volwassen kan worden. De politie wordt er immers niet bijgehaald als zwarten op heterdaad worden betrapt, het is de KKK die het recht in eigen handen neemt. Ze hakken de handen af van hun slachtoffers en lynchen hen. Richards beste vriend is dat lot beschoren. Hij wordt op zijn zestiende uit de Red River gevist, gebonden aan handen en voeten. Enkel blanken mogen in het frisse rivierwater zwemmen, zwarten moeten in vieze poelen blijven. ‘Ik heb me toen voorgenomen om nooit meer vrienden te maken’, schrijft Richard in Black and White, ‘en ik heb woord gehouden.’
NAAR CHICAGO
Richard beseft dat het ook met hem fout kan aflopen en op zijn achttiende springt hij op een goederentrein naar Chicago. Het racisme is er even erg, maar hij weet er zich op te werken omdat hij een geboren sporter is. In zijn geboortestad heeft hij op straat veel gebasket en zijn eerste werkgever in Chicago belooft hem opslag als hij de bedrijfsploeg helpt winnen. Als jonge caddy heeft hij leren golfen. Met zijn ogen, want zwarten mogen geen golf spelen. Dus oefent Richard ’s nachts. Tennis is ook verboden, maar dat trekt Richard zich niet aan, ook al noemt hij het ‘een spelletje voor watjes’. Met zijn loon kan Richard zich eindelijk beter kleden en naar eigen zeggen wordt hij een ‘gegeerde vrijgezel’. Hij heeft liefjes bij de vleet, maar knapt altijd af op het gebrek aan ambitie van zijn vriendinnetjes. Hij droomt van een groot huis, een mooie auto, een leven zoals de blanken. Hij wandelt geregeld door witte wijken en krijgt dan telkens problemen met agenten die hem met geweld terugjagen naar zijn eigen arme buurt. Na een zoveelste nacht in de cel weet hij dat hij in Chicago niet zal vinden wat hij verlangt en hij besluit het te gaan zoeken in Los Angeles.
EEN CHEQUE VAN 40.000 DOLLAR
Daar begint Richard te werken in een carwash. Hij neemt er een job bij in de postkamer van een bank en leert zo over geldzaken. Die kennis komt hem van pas wanneer hij twee jaar later een schoonmaakbedrijf begint. Ondertussen heeft hij zijn eerste vrouw Betty leren kennen, maar hij laat haar zitten wanneer hun vijfde kind acht weken oud is. Hij verkoopt zijn poetsfirma en begint in de veiligheidsbranche. ‘Ik wist alles over stelen’, schrijft hij. ‘En de alomtegenwoordige criminaliteit maakte van Compton de ideale plek om mijn nieuwe bedrijf op te starten.’ Richard leeft opnieuw als een vrijgezel als hij aan een bushalte een vrouw ziet die hem in vuur en vlam zet. Hij volgt haar naar huis, ontdekt dat ze een weduwe is met drie dochters en dat ze Oracene Price heet. Richard koopt een groot huis in Long Beach en trouwt met Oracene. Op een zondagmiddag zit het hele gezin voor de tv en vraagt Richard aan zijn plusdochter Yetunde - die later vermoord zal worden in een afrekening tussen bendes - om naar een ander kanaal te zappen. Hij ziet er hoe de Roemeense tennisster Virginia Ruzici net het toernooi van Roland Garros wint. ‘Ze kreeg een cheque van 40.000 dollar’, schrijft hij. ‘Niet slecht voor vier dagen werk, zei de commentator. Op dat moment besliste ik om twee kinderen te krijgen en tennissers van hen te maken.’
DRAAIBOEK VAN 78 BLADZIJDEN
‘Mijn vader vond tennis een idiote sport, maar wilde twee winnende kinderen om multimiljonair te worden’, zegt Sabrina Williams. Richard leest alles over tennis, volgt les bij een ex-speler die één fles drank per sessie vraagt en schrijft een draaiboek van 78 bladzijden over de tennisopleiding die hij aan zijn kinderen wil geven. Tussendoor maakt hij twee dochters bij Oracene. Na de geboorte van Venus en Serena besluit Richard terug te keren naar het gewelddadige Compton. Het was een serieuze stap terug voor het gezin, maar Richard beweert dat hij perfect weet waarom hij het doet. Volgens zijn draaiboek kunnen zijn dochters geen kampioenen worden als hij telkens een veld moet huren voor slechts een uur. Hij heeft een terrein nodig waar hij hen kan trainen van zonsopgang tot zonsondergang. En in Compton heeft hij een tennisplein gezien waar al jaren niet meer op gespeeld is. Maar er spelen is allesbehalve evident.
KING RICHARD
Het terrein ligt midden in een zone waar bendeoorlogen worden uitgevochten. Richard besluit de boel op te kuisen, maar de heroïnespuiten en gebruikte condooms opvegen volstaat niet. De Koning van Compton is op dat moment de twintigjarige bendeleider 2-Evil. ‘Ik haatte president 2-Evil’, schrijft Richard in zijn biografie. ‘Hij genoot meer respect in Compton dan de president in Washington. Zijn bodyguards waren bepakt met wapens en deinsden er niet voor terug om die te gebruiken. Ze bezaten een arsenaal waar de LAPD niet aan kon tippen. Om respect af te dwingen, vuurden de bodyguards soms salvo’s af om de mensen op hun knieën in veiligheid te zien kruipen. Ik was dikwijls een van hen.’ Richard beseft dat hij vrede met 2-Evil moet sluiten voor hij Venus en Serena kan leren tennissen, ofwel dat hij hen moet verslaan. Het wordt dat tweede. Twee jaar, een meermaals gevandaliseerde auto en veel uitgeslagen tanden later, neemt hij zijn geweer en zoekt hij 2-Evil op om het uit te vechten in een duel. Richard is al in de veertig, maar gaat zodanig woest te keer dat 2-Evil hem smeekt om te stoppen. Hij en zijn bendeleden druipen af, Richard wordt ‘King Richard’ en de meisjes hebben hun oefenplein.
KAMPIOENENMATERIAAL
Toch blijft de buurt levensgevaarlijk. ‘Wanneer er schoten weerklonken, lieten Venus en Serena zich vallen’, zegt hun tennisleraar James Pyles. Want het is heus niet zo dat de latere kampioenen alles geleerd hebben van hun vader. Zo leren de zusjes Williams hun keiharde opslag van Earthna Jacquet, een van de eerste gekleurde tennisprofs, een man die vanwege zijn ras niet mag uitkomen in de reguliere competitie. In 1955 wordt Earthna wel de nationale ‘Negro Singles Champion’. Toch zwaaien Venus en Serena hun vader alle lof toe. De Oscarwinnende film King Richard wordt met hun centen betaald en is hun eerbetoon aan hem. ‘De media hebben een fout beeld opgehangen van mijn vader. Wij willen dat verhaal corrigeren.’ Richard is uiteraard trots op zijn dochters, maar hij is vooral trots dat hij Amerika én de wereld heeft getoond dat zwarten wel degelijk kunnen tennissen, dat ze kunnen uitmunten in een sport die ze voorheen niet eens mochten spelen. En uitmunten doen de zussen. Zowel Venus als Serena zijn uit echt kampioenenmateriaal opgetrokken. De oudste zal uiteindelijk zeven Grand Slam-toernooien winnen, de jongste zelfs 23.
DRIE BEROERTES
Naar verluidt weten de zussen niet wat hun vader zelf van de film vindt. Door drie beroertes, de eerste in 2016, loopt hij hersenschade op en kan hij niet meer spreken. Op zijn 82ste is hij ook aan het dementeren. De laatste keer dat hij nog van zich doet spreken is in 2017, in een onverkwikkelijke vete met zijn derde vrouw Lakeisha. Richard is in 2002 gescheiden van Oracene en in 2010 hertrouwd met de gewezen stripper Lakeisha Graham. Een jaar later krijgen ze een zoontje, Dylan. Maar in 2017 vraagt hij de scheiding aan. Volgens papieren van de rechtbank beschuldigt hij zijn vrouw ervan zijn handtekening te hebben vervalst om zo een van zijn huizen - nota bene het huis waar Venus en Serena opgroeiden - op haar naam te zetten. Het koppel woont dan al niet meer samen en Lakeisha zou bij een ‘serieuze crimineel tegen wie een aanklacht loopt’ wonen, aldus Richard. Mede om die reden wil hij de volledige voogdij over hun zoontje. De advocaat van Lakeisha ontkent en zegt dat alle beschuldigingen vals zijn. ‘Richard probeert gewoon onder de alimentatie uit te komen’, aldus de raadsman. Later geeft Lakeisha toe dat ze de handtekening inderdaad heeft vervalst, maar enkel uit noodzaak, om ervoor te zorgen dat zij en haar zoon niets te kort zouden komen. Richards advocaat ontkent die aantijging, maar de zaak is vandaag nog altijd niet afgehandeld, want Lakeisha probeert nog steeds krampachtig het huwelijk in stand te houden, tegen de wil van de fel verzwakte Richard in. Zelfs op zijn 82ste is het leven van de ooit zo trotse en strijdvaardige man nog altijd niet in rustiger vaarwater terechtgekomen, en daar lijken zelfs zijn succesrijke dochters niets aan te kunnen verhelpen.
