Amper drie maanden nadat zijn voorma-lige schoonvader koning Juan Carlos zijn zielenroerselen aan papier toe-vertrouwde, is het de beurt aan Iñaki Urdangarin. Volgende week verschijnt Todo lo vivido (‘Alles wat ervaren is’), waarin de ex-man van infanta Cristina zijn bewogen parcours verhaalt. Zijn versie toch. Iñaki werd in 2018 veroordeeld tot net geen zes jaar cel voor grootschalige fraude, waarvan hij er drie uitzat. In zijn boek en in een interview houdt hij staande dat hij onschuldig is, maar, klint het: ‘Als besloten is dat iemand moet vallen, staan feiten alleen maar in de weg’. Zodra het onderzoek startte, vroeg de koninklijke familie om een echtscheiding: ‘Mijn amputatie was de enige schadecontrole die ze overwogen’. Iñaki beschrijft rauw zijn paniek toen hij opgesloten werd, zijn celstraf in complete isolatie en de bezoekjes van Cristina en hun vier kinderen: ‘Het gezicht van mijn zoon lezen, dat heeft me echt aangegrepen’. Hoewel prinses Cristina hem jarenlang hondstrouw bleef tijdens het schandaal, overleefde hun 25-jarige huwelijk zijn uiteindelijke vrijlating niet. Iñaki wijt deze breuk aan een ‘nieuw soort eenzaamheid’ die na zijn detentie tussen hen was ontstaan. Hij houdt nog steeds contact met koning Juan Carlos en koningin Sofía, maar niet meer met zijn ex-schoonbroer koning Felipe VI: ‘Ik heb niet het gedrag gezien dat ik verwacht had’. Maar dan, zegt Iñaki, heeft hij als lid van de koninklijke familie geleerd dat ‘erbij passen niet hetzelfde is als erbij horen’.
‘Justitie is niet gelijk voor iedereen. Mijn straf was niet in verhouding’
‘Het was een dubbele straf: het verlies van vrijheid, en eenzaamheid'
WOESTIJN VAN BETON
Van het paleis naar de gevangenis: Iñaki Urdangarins verhaal is een van de grootste zondevallen uit de moderne koninklijke geschiedenis. ‘Het gevoel dat me overweldigde de dag dat ik binnen moest en de celdeur voor het eerst achter mij in het slot viel, was paniek. Pure paniek. Een ijzige haak in mijn maag die me zonder adem liet. Ik keek rond en zag enkel muren, tralies, en prikkeldraad’, schrijft hij. ‘Het was een woestijn van beton, een grote graftombe en een dubbele straf: het verlies van vrijheid, en eenzaamheid’. Om veiligheidsredenen werd de schoonbroer van de koning in 2018 opgesloten in een verlaten vleugel van de vrouwengevangenis van Brieva, in de stad Ávila, in complete isolatie. De eerste drie maanden dacht Iñaki dat hij het niet ging aankunnen. ‘Ik heb de hele zomer gehuild’. Slechts eens per maand had hij recht op bezoek, en per week op tien telefoontjes van zeven minuten met een goedgekeurde lijst mensen. ‘Het eerste bezoek van mijn oudste zoon was erg, erg moeilijk’, vertelt hij aan de krant El País. ‘Je praat door een glazen tussenschot, je kan elkaar niet omhelzen, niet aanraken. Ik kon zijn gezicht lezen… Dat heeft me erg aangegrepen’. Iñaki vulde zijn cel ‘met onze foto’s om het aangenamer te maken. De bezoektijd vliegt voorbij. Als het over is en je vergezelt je gezin tot zover de cipier het toelaat, hoor je ook de deur dichtslaan als ze weggaan, en ben je weer alleen. Dat waren moeilijke momenten om mee om te gaan’.
EEN KLEEDKAMER VOL EGO’S
Iñaki was in de jaren 1990 een gevierd handbalspeler, die tweemaal olympisch brons won. Op het sportveld ‘moest ik geen moeite doen, moest ik niet veranderen wie ik was, werd ik gewaardeerd voor wat ik deed’, schrijft hij. ‘Ik had geleerd om als een team te werken in een kleedkamer vol ego’s. Ik ging ervan uit dat ik opgewassen was tegen de uitdaging om deel uit te maken van een koninklijke familie, maar mettertijd ging ik begrijpen dat erbij passen niet hetzelfde is als erbij horen’. Eens de geruchten over witwaspraktijken binnen Iñaki’s instituut de kop opstaken, zorgde het paleis voor een baan in Washington D.C., zodat het gezin moest verhuizen. ‘Vanuit hun perspectief dachten ze: ‘Laten we hen naar Washington sturen. Op die manier worden ze niet gezien. Zal de pers hen vergeten. Zal er geen enkel probleem zijn’. Toen een onderzoek naar Iñaki en Cristina werd gestart, vloog de koning een medewerker naar de VS met een doos vol persknipsels over de zaak en een verzoek: ‘Kijk, Iñaki, we geloven dat het beste wat je kan doen is om te scheiden van Doña Cristina’. ‘Ik was het gangreen (afstervend weefsel dat de rest van het lichaam kan vergiftigen, red.) en mijn amputatie was de enige vorm van schadecontrole die ze overwogen’, schrijft de voormalige hertog van Palma. Het was de prinses zelf die de man naar Madrid terugstuurde met het kordate antwoord: ‘Wel, u kunt teruggaan van waar u gekomen bent’. De situatie was moeilijk voor Iñaki, ‘maar het was zoveel erger voor haar. Het was haar familie en haar instituut die haar dit kwamen vertellen’. Toch is hij mild voor Juan Carlos, die hij ‘een redelijk mens’ noemt: ‘Ik denk dat het niet makkelijk is om vader en koning te zijn, en dat soort beslissingen te nemen’.
‘Mettertijd begreep ik dat erbij passen niet hetzelfde is als erbij horen’
VERLOVINGSRING
De reactie van de huidige koning op het schandaal stemde Iñaki minder gunstig. Hij, Cristina en Felipe waren zo hecht dat Iñaki bij de verloving met koningin Letizia de ring ging kopen. Nadat het onderzoek was gestart, verbrak Felipe alle contact. ‘Mijn schoonbroer. Mijn vriend. Dat dacht ik toch’, klinkt het bitter. Toch mag hij niet oordelen, zegt hij. ‘Want ik begrijp dat het niet makkelijk is om het instituut van de familie te scheiden van de opinies van anderen’. Iñaki zegt dat het nooit zijn bedoeling is geweest om een misdaad te begaan en beweert dat hij enkel naar de gevangenis is gestuurd ‘om de pers, de rechters, de aanklager, het koninklijk huis, en een deel van de publieke opinie te sussen’. Was hij niet Iñaki Urdangarin geweest, dan zou dit nooit gebeurd zijn, betoogt hij: ‘Als besloten is dat iemand moet vallen, staan feiten alleen maar in de weg. Justitie is niet gelijk voor iedereen, voor mij was het niet gelijk. Mijn straf was niet in verhouding.’
KLOOSTERLEVEN
Na zijn vrijlating begon Iñaki een affaire met Ainhoa Armentia, een collega op het adviesbureau waar hij gerehabiliteerd moest worden, terwijl Cristina in Zwitserland woonde. In die periode ‘kwam een nieuw soort eenzaamheid’ over hem heen. Ik veel meer vrijheid om mijn familie te spreken en te zien, maar voelde een vreemde leegte. Die bezoeken die in de gevangenis een bijna heilig ritueel waren geweest, werden minder frequent. Niet wegens een gebrek aan affectie, maar ik veronderstel omdat ze niet langer als zo noodzakelijk werden beschouwd. Ik was buiten, en de anderen konden bekomen van de voortdurende zorg dat ik geïsoleerd in een cel zat. Het was begrijpelijk’. In 2023 scheidden Cristina en Iñaki, en vandaag leidt hij met Ainhoa ‘haast een kloosterleven’ in de stad Vitoria, dicht bij zijn negentigjarige Antwerpse moeder Claire Liebaert. Maar de blikken op straat blijven hem achtervolgen. ‘Ik wou dat er geen stigma was, omdat ik al betaald heb voor datgene waarvoor ik veroordeeld ben. Hoewel sommigen me steunen, merk ik dat anderen anders naar me kijken. Ik heb geleerd om niet graag gezien te worden’.
