Ab Konink is gepensioneerd en werkt als vrijwilliger bij een woonzorghuis van Dagelijks Leven in Apeldoorn. Hij is vader van Miranda en Marco.
“Een ongeluk zit in een klein hoe kje, daar werden we twaalf jaar geled en pijnlijk mee geconfronteerd. Mijn vrouw kreeg een ernstig ongeluk.
Ze reed bij ons in de buurt een rondje op haar nieuwe elektrische fiets - ik herinner me nog hoe blij ze ermee was - niet wetende hoe dat rondje haar en ons leven voorgoed zou veranderen. Ze werd geschept door een automobilist die de verkeerde afslag nam. In een paar seconden was het gebeurd: ze belandde met haar hoofd op de stoeprand en werd met spoed naar het ziekenhuis gebracht. De artsen hebben haar een week in coma gehouden om haar lichaam de kans te geven te herstellen. Eerst leek het erop dat we geluk hadden en ze er niet veel aan zou overhouden. Maar helaas liep het anders. Door de hersenkneuzing begon ze al snel verward gedrag te vertonen. Ze herkende wegen niet meer, stelde vreemde vragen en deed soms onverwachte dingen, zoals van alles door het eten gooien tijdens het koken of zomaar het gas aan- of uitzetten.
Het waren dementieachtige klachten die langzaam verergerden. Daarbovenop kreeg ze zware epilepsie. Elke maand had ze een aanval die wel een halfuur duurde, waarna ze twee dagen onder zeil lag.
Het was duidelijk dat ze zorghulp nodig had, want haar toestand zou verder verslechteren. Alleen wilde ze dat niet; tenminste, niet van een vreemde. Daarom besloot ik het zelf te doen. Drieënhalf jaar heb ik voor haar gezorgd, tot aan het einde, toen ze helemaal niets meer zelfstandig kon.”
Band met de bewoners
“Emotioneel waren het zware jaren. Nadat mijn vrouw overleed, viel ik in een zwart gat. Het verdriet was groot en ik had lange tijd nergens meer zin in. Dagenlang zat ik alleen maar voor de televisie. Uiteindelijk drong het tot me door dat het zo niet langer kon. Ik had bij mijn vrouw gezien wat dementie met iemand kan doen en wilde graag iets voor anderen betekenen. Daarom besloot ik te solliciteren voor vrijwilligerswerk in de zorg. Door het werk kreeg ik weer een doel: ik moest mijn wekker zetten en de deur uit. In dit, destijds nieuwe, woonzorghuis was ik de eerste vrijwilliger. Ze namen me aan voor drie dagen per week, maar dat werden er al snel vijf, inclusief de zon- en feestdagen. Juist die dagen waren het zwaarst om alleen thuis te zijn. Het voordeel van zo vaak werken, is dat veel bewoners me blijven herkennen. Als je één of twee keer per week komt, zijn ze je de week daarna weer vergeten.
Mijn dienst begint meestal om kwart voor elf ’s morgens. Dan drink ik eerst een kopje koffie en dek de tafels. Servetten vouw ik netjes in een punt - ja, die horeca-ervaring komt toch nog van pas - en ik zorg ervoor dat de tafels er een beetje leuk uitzien. Als het eten klaar is, serveer ik het uit.
Sommige bewoners help ik met eten of opscheppen, maar alleen als ze dat echt niet meer zelf kunnen. Zodra je het overneemt, leren ze het namelijk niet meer, en dat laatste stukje zelfredzaamheid willen we ze niet ontnemen. Stiekem verwen ik ze wel een beetje hoor: door bijvoorbeeld een zacht kussentje onder hun billen te leggen.
Het is mooi om een band met de bewoners op te bouwen en te ontdekken wat voor karakters ze hebben. Een aantal mensen herken ik nog van vroeger, als klant bij ons in de viswinkel.
Verdrietig om te zien hoe dementie je verandert en langzaam de overhand krijgt. In dit werk is het belangrijk om daar afstand van te kunnen nemen, zodat het niet in je hoofd blijft zitten. Iets wat me na verloop van tijd steeds beter lukte. Ik weet dat het woonzorghuis voor de bewoners het eindstation is, daar proberen we samen het beste van te maken.”
Ertoe doen
“Voor mij is het goed om weer onder de mensen te zijn. Samen een kopje koffie drinken en even praten kan zo veel verschil maken. Al moet ik eerlijk toegeven dat ik me niet meteen op mijn plek voelde. Wat moet die oude man hier? zag ik ze in het begin denken. Inmiddels voel ik me helemaal thuis; ik ben zo onderhand een stuk van de inventaris geworden, haha. Als er nu nieuwe bewoners komen kijken, stellen ze me direct voor en vertellen hoe blij ze met me zijn. Die waardering is zo belangrijk - het geeft je het gevoel dat je ertoe doet en erbij hoort. Vandaag had ik een middagje vrij, maar lang duurde het niet voordat collega’s appten om te vragen waar ik bleef. Ze missen me, dus ik doe blijkbaar toch iets goeds.
Wat het voor mij nog specialer maakt, is dat ik mijn dochter Miranda heb kunnen inspireren om ook de zorg in te gaan. Ze werkt net als ik in een woonhuis voor mensen met dementie. Het is niet hetzelfde huis, maar sinds kort zijn we wel collega’s binnen dezelfde organisatie.
Toen ze een paar jaar geleden besloot van carrière te switchen, wist ik meteen dat ze de juiste keuze maakte. Ze werd zestig en moest nog een tijd werken, dus waarom niet iets doen waar je echt gelukkig van wordt? Na haar diensten belt ze me altijd even op om haar dag te bespreken. Al werken we niet in hetzelfde woonzorghuis, wat daar gebeurt, gebeurt bij ons natuurlijk net zo. We kunnen ontzettend lachen om elkaars verhalen, tegelijk zijn er ook minder leuke momenten die je deelt.
Werken in de zorg is zwaar, maar ongelooflijk dankbaar. Tachtig of niet: zolang ik gezond ben, blijf ik dit met liefde doen.”
‘Na mijn moeders overlijden zag ik mijn vader wegglijden, en dit werk gaf hem de verlich ting die hij nodig had’
Miranda Doppenberg is woonondersteuner in Villa Richmond in Ede. Ze is getrouwd en heeft drie kinderen.
“Toen mijn moeder overleed, bleven we met z’n drieën over: mijn vader, broer en ik. Een klein, maar heel hecht gezin. Dat zijn we altijd geweest, dus het gemis van mijn moeder was en is nog steeds zwaar. Ook de jaren voor haar overlijden waren moeilijk. Sinds het ongeluk zag je haar zo abrupt veranderen. Van een levenslustige en zelfstandige vrouw naar iemand die aan het einde zo in de war was dat ze niets meer zelf kon.
Mijn vader heeft haar een lange tijd verzorgd.
Zijn leven draaide 180 graden: de dromen die ze samen hadden - vroeg met pensioen gaan en genieten - en het zorgeloze leven verdwenen in één klap. Na haar overlijden zag ik hem echt wegglijden. Hij had nergens meer zin in en kwam de deur niet meer uit. Zijn wereld werd daardoor steeds kleiner. Als kind sta je dan voor je gevoel machteloos langs de zijlijn. Gelukkig zag hij op een gegeven moment zelf in dat er iets moest veranderen. De keuze om vrijwilligerswerk tegaan doen, vond ik heel stoer.
Het gaf hem de verlichting die hij nodig had. Hij maakte weer van alles mee, werd vrolijker en kreeg langzaam de sprankel in zijn gezicht terug.”
Mooie verhalen
“Door de enthousiaste verhalen waar hij mee thuiskwam, begon het bij mij ook te kriebelen. Ik kwam uit een totaal andere sector: de afgelopen 23 jaar werkte ik in een kappersgroothandel. Maar de laatste drie jaar gaf dat werk me geen voldoening meer. Wat mijn vader deed, het gastheer zijn, leek me geweldig. Toen er een nieuw woonhuis voor mensen met dementie opende in Ede, heb ik meteen gesolliciteerd.
Achteraf gezien had ik dat veel eerder moeten doen. Dit werk is zo dankbaar en de mensen die hier wonen hebben stuk voor stuk mooie verhalen. Het geeft mij veel nieuwe energie.
Ik ben uiteindelijk niet aan de slag gegaan als gastvrouw, maar als woonondersteuner. Dat betekent dat ik meehelp in de zorg: we halen ’s ochtends de bewoners uit bed, verzorgen ze, bereiden de maaltijden voor en organiseren allerlei activiteiten. Van uitjes buiten de deur tot themadagen in het woonhuis. Laatst hadden we een Spaans thema: we trokken Spaanse jurken aan, draaiden Spaanse muziek en kookten paella voor de bewoners. Als je dan op ieders gezicht een big smile ziet, weet je: dat hebben we goed gedaan. Kappen doe ik ook nog steeds. Hier in het huis is een kamertje ingericht als kapsalon waar ik een aantal bewoners knip en föhn. Eén van de dames loopt normaal gesproken altijd een beetje voorovergebogen, maar zodra ik haar haren heb gedaan, staat ze fier rechtop. Het kappen geeft de bewoners het gevoel dat ze er mogen zijn, ze voelen zich weer een beetje mens. En precies daarvoor doe je het.
Natuurlijk zitten er ook minder goede dagen tussen waarop bewoners bijvoorbeeld niet uit bed willen. Als ze me de kamer in zien komen, trekken ze snel de deken over hun hoofd. Met wat vrolijkheid en geduld krijg ik ze er negen van de tien keer wel uit. Soms voelen ze zich down of verdrietig. Laatst vroeg een meneer aan mij waar zijn vrouw was. Toen ik hem vertelde dat ze was overleden, raakte hij zichtbaar geëmotioneerd. Een paar uur later stelde hij me weer dezelfde vraag. Ze herbeleven gebeurtenissen keer op keer.
Dat is soms ontzettend sneu om te zien. Met één van de bewoners had ik een heel speciale band. Ze was de allereerste die vier jaar geleden aan mij gekoppeld werd. Haar overlijden, begin dit jaar, vond ik erg moeilijk. Samen met een collega mocht ik de laatste zorg doen, wat de cirkel rond maakte. Daar ben ik zo dankbaar voor.
Het helpt mij met de verwerking, want ik heb er best last van gehad. Dit soort momenten maken het werk zwaar, toch kan ik zeggen dat dit de allermooiste baan is. Ik wil hier tot mijn pensioen blijven werken. En daarna ga ik misschien vrijwilligerswerk doen, zoals mijn vader. Ik ben niet iemand die achter de geraniums gaat zitten, dus wie weet volg ik hem dan wel op.”
