Onderweg naar mijn bestemming spreek ik Jan. Een sportieve jonge gast, en daar ben ik blij om, want volgens oud-schepen Jacques Deroo, die vijfentwintig jaar geleden hard voor het naaktstrand heeft gevochten, wordt het publiek de laatste jaren alleen maar ouder. Jan heeft gisteren, net als ik vandaag, voor het dichtgetimmerde hek gestaan dat vroeger naar het strand leidde.
JAN* «Je moet tegenwoordig omlopen. De duinen langs het naaktstrand zijn verboden gebied, ook vanaf het strand mag niemand er meer in.»
HUMO Om gluurders geen kans te geven?
JAN «Dat, en omdat er in de duinen veel werd gefoefeld.»
Dat is hét onderwerp van gesprek op het strand, blijkt later. Maar eerst moet ik me nog installeren. Een plek tussen twee koppels voelt het veiligst. Ik kleed me uit en ga liggen. Voor ik naakt ga interviewen moet ik toch even aan het idee wennen, merk ik. Maar na vijf minuten spreek ik het jongste koppel aan.
HUMO Jullie zijn de jongsten hier. Enig idee waarom zo weinig jonge mensen het naaktstrand bezoeken?
KRIS «We zijn hier dit jaar voor het eerst, maar we horen dat sommige mensen hier niet graag meer komen vanwege het libertinisme. Dat is helemaal iets anders dan naturisme, maar de twee zijn op het naaktstrand almaar meer door elkaar beginnen te lopen. Het was hier, zal ik maar zeggen, een beet je te veel Cap d’Agde aan het worden.»
HUMO O, echt?
KRIS «Naturisten houden van naakt zijn omdat het vrij voelt en ze zich naakt willen ontspannen. Ze zijn het idee genegen dat iedereen gelijk is en niemand oordeelt. Libertijnen gaan veel verder in hun vrijheid: voor hen kan en mag alles, ook seksueel. De sky is voor hen the limit (lacht). Ieder zijn hobby, hè. Ik heb respect voor iedereen. Maar hier past dat niet. Het maakt de sfeer onduidelijk.»
SASKIA «De duinen zijn hier hoog. Daar gebeurde van alles. Ze hebben er nu touwen voor gespannen, met bordjes waarop staat dat het strikt verboden is je er te begeven.»
HUMO Maar ik zie er nu toch mensen rondlopen, vooral mannen.
SASKIA «Het zal sterker zijn dan henzelf (lacht). Ook al lopen ze een enorm risico: de redders en de politie doen er geregeld controles en als je wordt gepakt, moet je stante pede 350 euro betalen.»
HUMO Dat lijkt me moeilijk als je naakt bent.
SASKIA «Hahaha. Meestal moeten ze inderdaad mee naar het bureau om de boete te betalen, en daar kost het 500 euro! Tenzij de politie in de computer ziet dat je al een keer eerder bent betrapt. Dan moet je 900 euro neerleggen.»
HUMO Wow! Maar kijk, daar klimt toch weer iemand naar boven.
KRIS (lacht) «De politie is er niet en de zee is ruw en vol mensen, dus de redders hebben geen tijd om de duinen in de gaten te houden. Geen mens dus die hen verhindert stiekem in de duinen op zoek te gaan naar spannende ontmoetingen.»
SASKIA «Het grootste probleem vind ik de gluurders, de mannen die langslopen met een gsm en stiekem videootjes maken. Je hebt nu ook van die slimme brillen met camera-tjes in de hoek van het montuur. Je merkt die nauwelijks op, maar ik heb er hier toch al iemand mee zien filmen. En ja, net was er ook weer een man die voor ons ging liggen en ongegeneerd tussen mijn benen probeerde te kijken. Wij zijn toen terug beginnen te kijken, tot hij zei: waarom zitten jullie zo naar mij te staren? Moest hij zeggen!»
Hester, voorzitter van Jongeren Naturisten Vereniging Nederland (JNVN), zegt me de volgende dag dat de gsm een belangrijke reden is waarom jongeren niet meer naar naaktstranden gaan.
HUMO Uit een onderzoek blijkt dat jonge naturisten hun naaktheid liever afgeschermd beleven dan op een naaktstrand. Ze huren huisjes in de natuur of zoeken beschermde campings of afgelegen plekken op.
HESTER «Dat is zo en ik begrijp dat. Ik voel me op naaktstranden ook vaak niet zo veilig, omdat er minder sociale controle is dan op bijvoorbeeld naturistencampings. Daar heb je duidelijke gedragsregels en mensen die vanwege seksueel wangedrag op de zwarte lijst staan, mogen niet binnen. Dat gaat niet op naaktstranden: die zijn publiek.
»Mannen zijn nu eenmaal nog altijd vaak vervelend. Ik ben bang dat ze me filmen of foto’s maken – ik zorg er zelf altijd heel bewust voor dat ik mijn telefooncamera op niemand richt, juist omdat ik weet hoe vervelend het is als je wordt bekeken. Er zijn op het naaktstrand altijd mannen die naar me staren en daar krijg ik stress. Dan voel ik me als jonge vrouw opeens heel onveilig en kwetsbaar.
»Ik ben nu wel pas met mijn vriend nog eens naar een klein naaktstrandje geweest waar mensen elkaar kenden: er was een community van jongeren die elkaar allemaal opzochten op het strand. Die vriendengroepjes gaven me iets meer gevoel van veiligheid en sociale controle.»
HUMO Dat het publiek op het naaktstrand ouder is, is eigen aan naturisme, zei oud-schepen Jacques Deroo: als naturist moet je tevreden zijn met je eigen lichaam en jongeren hebben dat minder. Vreemd, dacht ik.
HESTER «Toch klopt dat. Door de sociale media en de perfectie die ze propageren, zijn jongeren vaak heel onzeker over hoe hun lichaam eruitziet. Ze durven niet onbezorgd naakt te lopen omdat ze zichzelf vergelijken met wat ze online zien en allemaal denken: ik ben niet mooi genoeg om in mijn blootje te gaan.
»Ik ben opgegroeid met ouders die naturist zijn. Het maakte me als kind niks uit om naakt rond te lopen, maar tijdens mijn puberteit durfde ik me een tijd minder bloot te geven. Mijn lichaam begon te veranderen, de hormonen raasden. Je wordt in die periode als meisje ook almaar meer geseksualiseerd, wat bloot zijn geladen maakt in plaats van vrij. Ik voelde me onzeker. Ik zwom nog wel naakt, maar net als mijn leeftijdgenoten wilde ik me als ik rondliep liever bedekken.
»Er zijn veel jongeren die in die periode afhaken. Vaak keren ze pas terug naar het naturisme als ze zelf kinderen hebben, of als ze sterker in hun schoenen staan en niet meer zo gevoelig zijn voor groepsdruk, of als ze met pensioen gaan. Maar er zijn ook almaar meer jonge mensen, merken we bij de JNVN, die het naturisme ontdekken en van die vrijheid en gelijkheid willen genieten.»
OVERAL ZAND
Even terug naar mijn naakte avontuur. Ik begin aan het naaktlopen te wennen en omzeil steeds makkelijker ongewenste blikken. Als je meer over dit naaktstrand wilt weten, had Kris me gezegd, moet je met Ben praten. Hij komt hier al 25 jaar en is er nu ook weer elke dag. Ben is dik in de zeventig en goed bruin. Hij nodigt me met een uit om op zijn handdoek te komen zitten.
BEN «Anders kruipt het zand waar het niet gaan kan (lacht).»
HUMO Dat heb ik gemerkt! U komt hier al 25 jaar. Hebt u veel zien veranderen?
BEN «Ik heb vooral veel meegemaakt.»
HUMO Wat is het mooiste verhaal dat u zich herinnert?
BEN «Waar ik nu aan denk, is die keer dat ik aan het zwemmen was en er een vrouw naar me toe kwam en zei: ik droom er al jaren van naakt te zwemmen in de zee. Zou u, zei ze, mij eens in de golven willen gooien? Ik pakte haar op en gooide haar in het water. ‘Nóg een keer,’ zei ze, en dat bleef ze zeggen: nóg! Nóg! Nóg! Telkens als ik haar optilde, gleed haar lichaam langs het mijne, en ja, dat had natuurlijk z’n effect, maar dat deerde haar niet. Integendeel, geloof ik (lacht).
»Ik hield het vol zolang ik kon en ben toen samen met haar de zee uitgelopen. Ze begon zich met een aan te kleden. Ik zie het nog altijd voor me: uit een plastic zak haalde ze eerst een witte kap, die ze rond haar hoofd vouwde, en toen haar zwarte habijt.»
HUMO Neeee!
BEN «Echt waar. Ik stond ook paf. Dank u, zei ze voor ze wegwandelde, dat u al mijn dromen heeft waargemaakt.»
HUMO Wat een prachtig verhaal!
BEN «Dat vind ik ook.»
En dan begint Ben uit te leggen dat hij lang trainer is geweest bij de voetbalbond, en wat Rudi Garcia allemaal beter had kunnen doen. Wat hij ook fijn vindt aan dit strand, zegt hij, is dat hier altijd vrienden zijn om mee te voetballen. Hij wijst er een paar aan en ik begin te begrijpen dat een groot deel van de naakte badgasten elkaar al jaren kent. ‘Veerle, die daar zo druk aan het babbelen is,’ zegt Ben, ‘komt hier al even lang als ik.’
Het is warm, het zeewater lonkt en er is weinig heerlijker dan naaktzwemmen. Op weg naar het water past één van de twee – ook weer heel bruine – voetballende mannen de bal naar mij. Ik schiet de bal terug maar bedank voor de sportieve uitnodiging. Ik zie namelijk twee jonge redders – die voor alle duidelijkheid níét naakt zijn – en ik wil het vragen:
HUMO Werken jullie hier graag?
REDDER «Supergraag. De meeste mensen ken ik en ze kennen elkaar. Ze komen bijna elke dag. Dat maakt de sfeer hier goed.»
HUMO Sinds dit jaar hebben jullie er een taak bij, heb ik begrepen: boetes uitdelen in de duinen.
REDDER «Wij mogen de boetes niet uitschrijven. Daarvoor moeten we de politie inschakelen. Wat we doen, is surveilleren en mensen waarschuwen die daar seks hebben. Soms blazen we op een fluitje en dan zien we iedereen wegstuiven (lacht).»
HUMO Er loopt nu allemaal volk rond.
REDDER «Ik heb het gezien. (Krijgt een oproep, twee jongens zijn in de golven verdwenen) De zee is echt gevaarlijk op dit moment. We kunnen nu echt niet ook nog eens de duinen in.»
HUMO Loop je zelf soms naakt?
REDDER «Sinds ik hier werk, doe ik dat soms, ja (lacht). Het voelt echt vrij, hè. Vooral het naaktzwemmen.»
Ik beaam dat met een en neem mijn eerste duik. Daarna loop ik – ondertussen helemaal achteloos – naar Veerle. Ze is aan het bellen. Rond haar gsm heeft ze een zakdoek gewikkeld.
VEERLE «We doen dat hier om te tonen dat we zeker niet van plan zijn anderen te filmen. Die gsm’s met camera hebben echt zoveel verpest. Mijn dochter van 22 wil hier niet meer komen. Ze is als de dood dat er naaktfoto’s van haar gaan circuleren. Naaktheid is voor veel mensen nog altijd niet iets normaals, hè, maar iets wat ze tegen je kunnen gebruiken.»
HUMO Ik voel die angst, ja. Iedereen die ik spreek, wil anoniem blijven. Wat vindt u van de invoering van de boetes? Was dat nodig?
VEERLE «Ja. Hoe jammer het ook is. Helemaal in het begin maakten de duinen gewoon deel uit van ons strand. Ze hadden er vlonders gebouwd om op te zonnen, afgewerkt met takken. Ik lag daar vaak te slapen (lacht). Nu, ik moet wel zeggen dat ik daar toen ook al soms wakker werd en in een bosje naast mij een man wild met zijn arm zag schudden. Het is niet voor niets dat ze die vlonders hebben weggehaald. Dat was ook om seks in de duinen te ontmoedigen – én omdat de takken vol rupsen zaten (lacht).»
HUMO Haha.
VEERLE «Ik snap ook niet waarom die seks hier zo uit de hand loopt. Er zijn zoveel pornosites!
»Nu ja, ik kom hier nog altijd graag. Ik voel me hier vrij. Mijn beide kinderen zijn hier opgegroeid. Ik heb een blanke dochter en een donkere zoon en niemand hier vond dat een probleem. Mijn vriend – daar ligt hij – heb ik ook hier ontmoet. Hij ligt de hele dag met zijn oortjes in naar de radio te luisteren.»
HUMO Is naturisme voor jou een levensstijl?
VEERLE «In de zin van de Freikörperkultur? Dat vind ik zo mooi uitgedrukt: vrijelichaams cultuur. Zo noemen ze het in Duitsland. Maar ik volg geen filosofie. Ik heb mijn eigen ideeën en laat me door niemand de les spellen. Ik ben ook geen lid van de naturistenvereniging. Niemand die ik hier ken, is dat.»
‘Jonge vrouwen zijn helemaal niet preuts geworden, kijk naar hoe ze zich kleden! Dat je ze hier niet ziet, komt door de gsm-camera’s’
De Federatie van Belgische Naturisten (FBN) heeft volgens haar site een filosofie en een gedragscode waarover ik graag meer wil weten, maar ondanks herhaalde pogingen via mail en telefoon kom ik niet met hen in contact. NFN Open & Bloot, de Nederlandse tegenhanger, reageert daarentegen met een.
CHRISTINE KOUMAN (directeurbestuurder) «De meeste naaktstrandbezoekers zijn gewoon mensen die het fijn vinden om naakt te recreëren. Sommige mensen dragen graag badkleding, zij liever niet. Het is voor hen geen levensfilosofie.»
HUMO Dat was het vroeger wel, heb ik begrepen. Naturisten waren wereldverbeteraars die in harmonie met de natuur wilden leven en ook belang hecht- ten aan natuurlijke zen en voeding. geneeswij-
CHRISTINE «Dat was zo aan het eind van de 19de eeuw! In de jaren 60 leefden die ideeën weer op. Er werden toen veel verenigingen opgericht. Niet iedereen had een tv, dus als je gelijkgestemden wilde ontmoeten, werd je lid van een vereniging.
»Er bestaan nog altijd naturisten voor wie het een levensstijl is en die graag samenkomen met mensen die op dezelfde manier denken als zij. Ze vinden het bijvoorbeeld ook leuk om naakt te pingpongen of – ik zeg maar iets – jeu de boules te spelen. Maar die groep is kleiner dan de groep die bloot recreëren puur als recreatievorm ziet. De meeste bezoekers van onze naaktstranden zijn mensen die zich graag in hun blootje op het strand ontspannen, meer niet. Ik heb het gevoel dat België wel nog meer op de lijn van de lifestyle zit. In Nederland is het vooral een recreatievorm: vandaar dat wij de grootste federatie van de hele wereld hebben.»
HUMO Wij hebben ook maar één naaktstrand.
CHRISTINE «Wij hebben er bijna honderd!»
HUMO Echt! Wow!
Geen wonder dat ik jonge Belgische naturisten alleen via de Nederlandse vereniging vind. Ooit was hier ook een jongerenafdeling, maar die is in 2024 opgedoekt. Kenneth is net terug van een International Youth Gathering van de Internationale Naturisten Federatie (INF-FNI) en lacht: ‘Ik was de enige Belg.’
KENNETH «Belgen zijn natuurlijk over het algemeen wat preutser (lacht).»
HUMO Wat hebben jullie allemaal gedaan?
KENNETH «Gevolksdanst, gezwommen, in de zon gelegen. Kruidendrank gemaakt. En natuurlijk naar het strand geweest.»
HUMO Dat deed je allemaal naakt?
KENNETH «Natuurlijk.»
HUMO Jij bent dus iemand die graag van alles naakt beleeft.
KENNETH «Ja.»
HUMO Hoe heb je dat ontdekt?
KENNETH «Ik moest voor mijn werk vaak in Nederland zijn. Ik wandel graag en hou wel van een experiment, dus toen ik een naaktstrand passeerde, dacht ik: waarom niet. Ik heb een drukke job en merkte dat naakt rondlopen en zwemmen me hielp om volledig te deconnecteren, even helemaal vrij te zijn. Van het één kwam het ander en nu zit ik bij de JNVN. Helaas organiseert de FBN alleen nog twee zwembadavonden per jaar. Dat is het.»
HUMO Dus ga je naar Nederland.
KENNETH «Nu, je hebt in België ook Naked Freedom. De sinterklaasborrel die zij hebben georganiseerd, vond ik heel tof.»
HUMO Met een naakte Sinterklaas?
KENNETH «Ja, en een naakte, niet-zwarte Zwarte Piet. Dat vond ik wel grappig. Voorts organiseert Naked Freedom ook naakt lasershooten en naakte tentoonstellingen. Daar ben ik nog niet naartoe geweest, maar ik kan me wel voorstellen dat je meer openstaat voor kunst als je zelf bloot en dus kwetsbaar bent.»
HUMO Mja. Het is een idee. Maar loop jij nu gewoon graag naakt of is het voor jou een levensstijl?
KENNETH «Toch ook een levensstijl. Het is eigenlijk vooral de sfeer van gelijkheid die ik prettig vind. Dat merk ik ook bij de andere jongeren, dat ze blij zijn dat er – anders dan op sociale media – niemand over je oordeelt.»
STRAKKE PASS
Dat is wat mij op het naaktstrand ook echt begint te bevallen. In het begin voelde ik dat ik bepaalde wiebelende delen liever wat had gecamoufleerd, maar nu wandel ik bevrijd naar een mooie vrouw die net in haar eentje is gearriveerd.
HUMO Hey! Eindelijk nog een vrouw alleen! Er zijn er hier niet veel.
ANNEKE «Nee. Ik begrijp dat ook wel: ik kijk ook elke keer goed uit waar ik mijn handdoek neerleg. Ik lig het liefst in de buurt van koppels. Ik ben gisteren wel verbrand op mijn rug: het lukt nooit helemaal goed om in je eentje je rug in te wrijven, en dat is iets wat ik hier nooit aan iemand zou durven te vragen.»
HUMO Haha. Snap ik. Ik vind inwrijven zonder bikini wel heel handig: geen obstakels, hup! Klaar.
ANNEKE «Dat is waar.»
HUMO Ga je altijd naar het naaktstrand?
ANNEKE «Vroeger zeker niet! Ik vond het raar. Mijn ouders vinden het nog altijd niks. Eigenlijk zit ik hier op aanraden van mijn psycholoog. Ik had een heel slecht zelfbeeld, vond mezelf lelijk.»
HUMO Huh? Hoe is dat nu mogelijk! Je bent prachtig.
ANNEKE «Hm. Dank je. Sorry, maar zo’n compliment aanvaarden gaat nog altijd niet vanzelf. Maar ik ben blij dat ik naar mijn psycholoog heb geluisterd. ‘Je bent jezelf altijd maar aan het vergelijken met de bewerkte beelden van vrouwen op je telefoon,’ zei ze. ‘Op een naaktstrand komen lichamen in alle vormen en maten voorbij. Daar zul je merken dat die perfecte lichamen niet bestaan, en dan ga je jezelf in een realistischer licht zien.’ Ze had gelijk. Als ik hier om me heen kijk, denk ik: mijn lichaam valt nog best mee.»
‘Gluren, stiekem filmpjes maken, tussen je benen kijken: mannen zijn nog altijd vaak vervelend. Ik voel me soms niet veilig’
Wat een goed idee, denk ik nu, die nieuwe campagne van de NFN die jongeren laat zien dat naaktrecreatie goed is om jezelf te leren aanvaarden. CHRISTINE «We hebben een onderzoek gedaan onder 3.500 naaktrecreanten waaruit duidelijk blijkt dat mensen die naakt recreëren een veel positiever zelfbeeldal die jongeren die nergens hebben dan gemiddeld. Tegen nog echte lichamen zien, gebodyshamed worden en zichzelf niet mooi genoeg vinden, zou ik willen zeggen: ganaar de sauna, ga naar het naaktstrand. Het helpt.»
HUMO Dat zal ik zeker opschrijven. Heeft het feit dat jongerenaarzelen om bloot rond te lopen niet ook te maken met de nieuwe preutsheid? Eenjonge vrouwen zelfs niet meer paar jaar geleden bleek dat topless willen zonnen.
CHRISTINE «Dat heeft helemaal niks met verpreutsing te maken, maar met de seksualisering van het vrouwenlichaam. Dat is waar vrouwen zich tegen verzetten. Vrouwen zijn helemaal niet preuts geworden, die mythe is gecreëerd door de media. Kijk naar hoe jonge vrouwen zich kleden! Preuts kun je dat toch moeilijk noemen.»
HUMO Dat is waar.
CHRISTINE «Dat jongeren minder naakt recreëren, komt door die seksualisering. Ze zijn bang om ongevraagd te worden gefotografeerd. Daar zouden we echt strenger tegen moeten optreden. Alle gluurders en sekszoekers moeten van naaktstranden wegblijven. Daar maakt NFN zich echt hard voor: we hebben overal borden geplaatst waarop staat dat onze naaktstranden niet voor foto’s of seks zijn bedoeld.»
Ik zit nog altijd naast Anneke. Ze geniet. Sinds ze sauna’s en naaktstranden bezoekt, is ze niet alleen de onzekerheid over haar lichaam zo goed als kwijt, maar ook haar onzekerheid tout court.
ANNEKE «Ik zat in een moeilijke relatie: ik kon niet met, maar ook niet zonder mijn vriend. Ik ben weggegaan en heb een busje gekocht waar ik nu in slaap. Ik weet niet waar die kracht opeens vandaan komt. Vroeger zou ik dat nooit gedurfd hebben.»
HUMO Geweldig. Superstoer.
ANNEKE «Ja, hè. Wil jij mijn rug inwrijven?»
HUMO Met alle plezier.
Ik wil nog eens zwemmen en wandel naar de kustlijn. Het is eb. Op het harde zand is nu ook Ben aan het voetballen. ‘Ik ga even zwemmen en dan doe ik mee,’ roep ik. Eenmaal uit het water krijg ik al van ver de bal toegespeeld. Ik geef een strakke pass terug. Dat verwachtten ze niet. We spelen met drie, maar na vijf minuten zijn we al met zes.
Ik stop en geef passes, maar ren me vooral rot. Dat wordt de grap: mij laten rennen. Eerst denk ik nog: nu zwaait alles wel heel hard heen en weer, maar al snel wil ik alleen nog scherpe passes geven. ‘De bal niet scheppen!’ roept ex-trainer Ben, die me begint te coachen. Ik speel almaar beter en amuseer me rot.
Na een uur zijn we allemaal uitgeput. ‘Kom, we hebben een fles rosé,’ zegt Fabien, de man die me het hardst liet rennen van al. Even later maak ik deel uit van een bizarre bende naakte mannen en vrouwen en voel ik me thuis. Het is vreemd, maar ook vanzelfsprekend. Naakt maar toch veilig. Ach kom: het is gewoon gezellig. Lang leve Bredene!
* Om de anonimiteit van de strandgangers te bewaren zijn schuilnamen gebruikt.
