Al tien jaar laten koning Felipe VI (56) en koningin Letizia (52) zweet en bloed om de schandalen uit de regeerperiode van zijn vader te doen vergeten. Daar zijn ze in geslaagd, sinds Juan Carlos met zachte dwang in ballingschap is getrokken en zijzelf en hun dochters Leonor (19) en Sofía (17) nu het kreukvrije gezicht van de monarchie zijn. Dat huzarenstukje wordt nu bedreigd, want daar is de lange schaduw van de vorige koning weer. Juan Carlos meent dat hij van zijn verhaal wordt beroofd en wil de Spanjaarden er onder andere aan herinneren dat hij het land van de dictatuur heeft bevrijd, en dat hij vóór alle schandalen als een held werd beschouwd. Maar ook die schandalen belooft hij aan te kaarten, en wel in lijvige memoires van vijfhonderd pagina’s die begin volgend jaar moeten verschijnen. De titel geeft alvast een idee van de teneur: Verzoening. Een boek dat alle controverses oprakelt heeft het potentieel dynamiet te zijn, zeker omdat het ‘de zoon die hem niet langer bezoekt’ vermeldt, en Juan Carlos wórdt er al van verdacht een smeercampagne tegen Felipe en Letizia te voeren. Het is ook afwachten hoe Juan Carlos zijn huwelijk met koningin Sofía en zijn ontelbare affaires behandelt. Bovendien is er een nieuwe stichting die de toekomst van zijn dochters Elena en Cristina moet veiligstellen, waardoor opnieuw vragen rijzen over de herkomst van zijn fortuin.
‘HET DUISTER VAN DE PALEIZEN’
‘Mijn vader heeft me altijd aangeraden geen memoires te schrijven. Koningen klappen niet uit de school. Nog minder publiekelijk. Hun geheimen blijven verborgen in het duister van de paleizen. Waarom ik vandaag ongehoorzaam ga zijn? Ik heb het gevoel dat ik van mijn verhaal word beroofd.’ Met deze woorden verantwoordt koning Juan Carlos het schrijven van zijn memoires, die begin 2025 aanvankelijk in Frankrijk zouden verschijnen onder de titel Réconci liation, en enorme interesse hebben gewekt bij Spaanse uitgevers. De uitgeverij belooft dat de vorst er ‘zijn misstappen en zijn foute keuzes’ in uitlegt. ‘Hij verbergt niets van zijn spijt. Hij praat met het hart op de tong, zoals iemand die weet dat hij niet veel tijd meer heeft en verkiest te biecht te gaan in plaats van te liegen.’ Juan Carlos schrijft onder meer over zijn aankomst in Spanje, na zijn jeugd in ballingschap tijdens de dictatuur van generaal Francisco Franco, tot diezelfde dictator hem als zijn opvolger koos. Het boek noemt hem ‘een moderniserende monarch’, en daarmee wordt de hoofdreden van de memoires duidelijk: Juan Carlos wil de wereld eraan herinneren dat hij niet enkel de koning is die ten onder ging aan schandalen, maar die na Franco’s dood in 1975 eigenhandig de democratie invoerde, en zes jaar later een militaire staatsgreep verijdelde. Hij – en de monarchie – waren daarna bijna veertig jaar onaantastbaar en hij werd door de Spanjaarden op handen gedragen als een held.
JUAN CARLOS
‘Mijn vader heeft me altijd aangeraden geen memoires te schrijven. Koningen klappen niet uit de school’
Juan Carlos was bijna veertig jaar onaantastbaar en werd door de Spanjaarden op handen gedragen
INJECTIES TEGEN LIBIDO
Alles veranderde in het voorjaar van 2012 met… een dode olifant. Te midden van een diepe financiële crisis had Juan Carlos een luxereis naar Botswana gemaakt om op olifanten te jagen. Dat kwam enkel aan het licht omdat hij er zijn heup brak en gerepatrieerd moest worden. Er dook een vernietigende foto op van de koning die naast een geveld dier poseert, maar ook andere informatie die het land schandaliseerde. Juan Carlos was naar Afrika getrokken met de 26 jaar jongere Corinna zu Sayn-Wittgenstein, die al jarenlang zijn maîtresse bleek. Plots wist heel Spanje dat zijn huwelijk met de razend geliefde koningin Sofía decennialang enkel op papier bestond, en vielen talloze lijken uit de kast over zijn ontrouw. Een militair beweerde dat Juan Carlos met vijfduizend vrouwen de lakens had gedeeld, en er circuleerden verhalen dat de Spaanse geheime dienst hem injecties toediende om zijn libido te temperen. Met onder meer de Vlaamse Ingrid Sartiau meldden zich ook een aantal vermeende buitenechtelijke kinderen. De monarchie had pas maanden tevoren al een lelijke knauw gekregen toen Iñaki Urdangarin, de toenmalige man van Juan Carlos’ dochter prinses Cristina, in verdenking werd gesteld van grootschalige fraude – feiten waarvoor hij later in de cel belandde. Toen ook de koning zelf in opspraak kwam vanwege overzeese bankrekeningen en een schimmige schenking van 65 miljoen euro door de koning van Saoedi-Arabië die naar Corinna zu Sayn-Wittgenstein was versluisd, was zijn positie onhoudbaar geworden. In 2014 trad hij af, en toen zowel in Spanje als in Zwitserland gerechtelijke onderzoeken werden geopend naar de herkomst van Juan Carlos’ fortuin, trok hij als een dief in de nacht in ballingschap naar Abu Dhabi.
OP HOTEL IN MADRID
In een open brief aan het land legde de gevallen vorst toen uit dat hij niet langer een smet wou zijn op de regering van koning Felipe VI. Maar nu komt hij dus terug met een knal, en mogelijk heeft hij ook een eitje te pellen met zijn zoon. Juan Carlos woont nog steeds in Abu Dhabi, maar keert steeds vaker terug voor korte verblijven in Sanxenxo, een badplaats in Galicië waar hij deelneemt aan zeilregatta’s. Hij logeert daar bij vrienden, en krijgt er vaak het gezelschap van zijn dochters Elena en Cristina. De prinsessen gaan hun vader ook geregeld opzoeken in Abu Dhabi. De relatie met zijn zoon en opvolger blijft veel moeilijker. Felipe en Juan Carlos verschenen dit najaar samen op een familiebegrafenis, maar volgens de Spaanse pers was de oude koning niet welkom op het Zarzuela-paleis en moest hij in Madrid in een Four Seasons-hotel overnachten. En dat is opmerkelijk, want Felipe heeft zich wél openlijk verzoend met prinses Cristina. Na zijn aantreden zette hij haar uit het koninklijk huis, en daags voor haar vijftigste verjaardag nam hij haar, te midden het corruptieschandaal van haar ex-man, haar titel van hertogin af. Sinds Cristina’s scheiding van Iñaki worden de twee echter weer samen gezien. In augustus reed de koning met zijn zus in de passagierszetel naar het huwelijk van hun nicht, en twee van Cristina’s kinderen, Juan en Miguel, zouden zelfs bij koningin Sofía op het Zarzuela wonen. En de prinses keert terug naar haar huis: sinds 2013 woonde ze in Zwitserland nadat ze in Spanje een paria was geworden, maar vorige week raakte bekend dat ze zich opnieuw in Barcelona vestigt.
SENSATIONELE SMEERCAMPAGNE
Het wordt dus bang afwachten voor Felipe en Letizia, met wie de relatie altijd onder het vriespunt lag. Juan Carlos heeft de keuze van zijn zoon voor een gescheiden burgervrouw nooit aanvaard, kijkt op haar neer en deinsde er voor zijn aftreden niet voor terug zijn schoondochter in het bijzijn van anderen te koeioneren. Felipe nam dan weer afstand van zijn vader door diens dotatie vier jaar geleden te schrappen en publiekelijk te melden af te zien van zijn erfenis, gezien de controverses rond de afkomst ervan. Regeringsbronnen hebben er overigens op gehint dat het Felipe’s besluit was om zijn voorganger korte tijd daarna in ballingschap te sturen. De spanningen lopen zo hoog op dat Juan Carlos verdacht wordt een rol te spelen in de smeercampagnes tegen het huidige vorstenpaar. Eind vorig jaar maakte Jaime del Burgo, de voormalige schoonbroer van koningin Letizia, de sensationele bewering dat hij een affaire met haar had en dat die na haar huwelijk met Felipe en de zwangerschap van prinses Leonor was blijven duren. Hij tweette verder dat de vorstin ‘staatshoofd is sinds ze koning Juan Carlos in ballingschap heeft gemanoeuvreerd’. Veel Spaanse media negeerden het bizarre verhaal, maar sommige journalisten vermoedden dat Letizia’s schoonvader erachter zat. ‘Het klopt dat er een campagne is om Felipe’s regering te besmeuren, die van binnen de eigen rangen van de monarchie komt’, zei royaltywatcher Pilar Eyre. ‘Het zijn Juan Carlos’ kringen die dit opkloppen’, beweerde ook een columnist van de krant El Mundo.
Juan Carlos richtte een stichting op die vooral dient om de toekomst van zijn dochters veilig te stellen
VERLANGEN NAAR TERUGKEER
Wat buiten kijf staat, is dat de vorst naar een permanente terugkeer verlangt naar het land waarover hij net geen veertig jaar regeerde. De steeds frequentere verblijven in Sanxenxo zijn een poging om de Spanjaarden te doen wennen aan die terugkeer. Net als zijn aankomende memoires, die zijn blazoen moeten oppoetsen en zijn nalatenschap als redder van het land moeten veiligstellen. In januari organiseerde de vorst in Abu Dhabi een groots feest voor zijn 86ste verjaardag waarvoor Felipe en Letizia geen uitnodiging kregen, om ‘zijn zoon een signaal te sturen dat hij ook steun geniet en mensen heeft die van hem houden’. Juan Carlos richtte verder onlangs een stichting op die op het eerste gezicht culturele en sociale evenementen moet organiseren in zijn naam, maar vooral dient om de toekomst van zijn dochters veilig te stellen. ‘Elena en Cristina zullen van dit fonds erven, het zal hen een constant inkomen bezorgen. Nu hij bijna 87 is, is Juan Carlos erg met hun situatie bezig’, zegt journalist José María Olmo. Dat werpt wel nieuwe vragen op over wat de koning bezit, en hoe dat verkregen is. De stichting bracht namelijk aan het licht dat hij in 2016 twintig miljoen euro opstreek met een vastgoedtransactie in Londen, een bedrag ‘waarvan elk spoor verloren is’, zegt Olmo. Het fonds opereert ook niet vanuit Spanje, maar vanuit Abu Dhabi. ‘Het valt echt niet aan te raden om te investeren in offshoregebieden na zoveel schandalen gelinkt aan zijn fortuin. Het is een bedreiging voor het imago van de monarchie en voor Felipe VI.’ Juan Carlos lijkt dus nog steeds in hetzelfde bedje ziek, en het ergste zit er nog aan te komen.
