SOFIE: ‘Elk jaar is het hetzelfde liedje: tijdens het jaar blijf ik gewoon doorgaan, maar wanneer ik eindelijk kan ontspannen, krijg ik keelpijn, ben ik doodmoe of word ik verkouden. Hoe komt dat?’
DE EXPERT
Sofie Struyf, immunoloog
‘Stress beïnvloedt ons immuunsysteem, maar niet altijd op dezelfde manier. Afweercellen reageren namelijk op stresssignalen vanuit de hersenen. Bij kortdurende stress, zoals bij een examen of een schrikreactie, komt er adrenaline vrij en wordt het immuunsysteem net geactiveerd. Het lichaam maakt zich als het ware klaar om mogelijke schade op te vangen. Bij langdurige stress werkt dat anders.
Wanneer stresshormonen zoals cortisol weken of maanden verhoogd blijven, wordt het immuunsysteem deels onderdrukt. Dat verklaart waarom lichamelijke klachten vaak pas opduiken zodra iemand ontspant.
Cortisol dempt niet alleen de afweer, maar ook ziektesymptomen. Je voelt je dus minder ziek, terwijl je lichaam al belast is. Zodra je vakantie begint en de stress wegvalt, krijgen klachten plots ruimte om zich te manifesteren, met alle gevolgen van dien.’
DE EXPERT
Lode Goderis, professor arbeidsgeneeskund
‘Vakantieziekte, of leisure sickness, is iets wat we regelmatig zien. Opvallend: klachten zoals hoofdpijn, vermoeidheid of een verkoudheid duiken vaak net op wanneer de vakantie start. Daar zijn verschillende verklaringen voor. De stresshypothese stelt dat langdurige druk het immuunsysteem ondermijnt. Volgens de aandachthypothese negeren we tijdens drukke werkdagen signalen van ons lichaam, die pas in rust voelbaar worden. Maar ook levensstijl speelt mee: op vakantie verandert ons ritme, slapen we anders of drinken we meer alcohol.
En er is een geheugeneffect: ziek worden tijdens vakantie onthouden we sterker dan een paar ziektedagen tijdens het werkjaar.
De abrupte overgang van werk naar ontspanning lijkt bij vakantieziekte cruciaal. Daarom is het belangrijk om die overgang bewust te maken. Rond taken tijdig af, kondig je afwezigheid aan en plan je laatste dagen minder vol. Zo kan je lichaam geleidelijk schakelen naar herstel.’
DE EXPERT
Gert Braeken, psycholoog
‘Dat mensen net ziek worden bij het begin van hun vakantie heeft deels te maken met stress die wegvalt, maar ook met hoe ze omgaan met verantwoordelijkheid.
Vooral mensen met sterk collectief georiënteerde waarden, zoals zorg voor anderen, loyaliteit en plichtsbesef, hebben de neiging om lang door te gaan en hun eigen grenzen te negeren.
Tijdens drukke periodes houden zij zichzelf overeind omdat anderen op hen rekenen. Wanneer die externe druk wegvalt, verdwijnt ook de spanning die hen gaande hield. Het lichaam krijgt dan ruimte om opgebouwde vermoeidheid en stressreacties te tonen. Hun geest stond al die tijd ‘aan’, terwijl hun lichaam signalen gaf die werden genegeerd. Net daarom zijn mensen die langdurig onder hoge druk functioneren gevoeliger voor dit patroon: zodra de druk wegvalt, volgt de ontlading en dus ook het ziek zijn.’
Heb jij ook een vraag? Mail ze naar valerie.wauters@dpgmedia.be
