Op 15 augustus 1996 leerde de natie Michel Bourlet kennen, destijds procureur van Neufchâteau. Op een persconferentie 's avonds laat sprak hij de verlossende woorden: 'Ik heb het immense plezier u de bevrijding te kunnen melden van niet alleen Laetitia, maar ook Sabine.'
In de weken daarna waren Bourlet en onderzoeksrechter Jean-Marc Connerotte alomtegenwoordig. Vanuit het kleine Neufchâteau was het hen gelukt één van de beruchtste Belgische criminelen te klassen – iets wat eigenlijk minstens een jaar eerder had moeten gebeuren. Na de bevrijding van Laetitia Delhez (14) en Sabine Dardenne (12) volgde alleen nog horror. Bij graafwerken op rond eigendommen van Marc Dutroux werden de stoffelijke resten ontdekt van Julie Lejeune (8 bij haar ontvoering), Mélissa Russo (8), An Marchal (17) en Eefje Lambrecks (19).
Gaandeweg kwam het besef dat hun levens hadden kunnen worden gered als het systeem ook maar een beetje had gewerkt. Nadat Connerotte vanwege zijn aanwezigheid op een spaghettiavond van de vzw Marc et Corinne door het Hof van Cassatie van de zaak was gehaald, bracht de Witte Mars in oktober 1996 in Brussel meer dan 300.000 mensen op de been voor de allergrootste betoging die dit land ooit heeft gekend.
Vandaag oogt Michel Bourlet relaxed. Los hemd, lang haar. Hij is met pensioen sinds 1 maart 2009 en zegt daar intons van te genieten. Hij woont nog altijd in het zelfde huis naast een oude watermolen in het plaatsje Nolleveaux.
MICHEL BOURLET «Ik heb het gevoel dat de voorbije zeven-tien jaar voorbij zijn gevlogen. Ik heb veel gereisd, gelezen, muziek gemaakt en in koren gezongen. Twee keer per jaar trekken mijn echtgenote en ik naar Québec, waar één van onze drie dochters woont. We hebben er een huis en zien dan onze kleinkinderen.»
HUMO Denkt u nog vaak aan de zomer van 1996?
BOURLET «Hier in dit huis begon het voor mij allemaal, op zaterdag 10 augustus 1996, 's morgens vroeg. Commandant Claude Baulard van de rijkswachtbrigade in Neufchâteau belde. Hij had het over de verontrustende verdwijning van een meisje dat de avond voordien voor het laatst was gezien bij het zwembad van Bertrix.
»Behalve twee champetters hadden wij geen politie in Neufchâteau. Bovendien kwam er een verlengd weekend op ons af. Baulard heeft mensen uit vakantie teruggeroepen om adjudant Jean-Pierre Peeters te helpen bij het buurtonderzoek rond het zwembad waar Laetitia voor het laatst was gezien.
»Ik had permanentie, maar had de dag aangevat met het idee om wat in mijn tuin te werken. Ik dacht: ik ga eerst eens tot daar. Een halfuur nadat ik in Bertrix was aangekomen, was ook Philippe Deleuze daar, de papa van de vermoorde Laurence Mathues. Hij vertelde me dat hij actief was bij de vzw Marc et Corinne, een organisatie van nabestaanden. Hij vroeg ons om een recente foto van Laetitia, zodat de vzw opsporingsaffiches kon maken en verspreiden.»
HUMO Begin jaren negentig verdwenen er in België om de haverklap jonge meisjes. Het leek alsof iedereen zich daar-bij had neergelegd.
BOURLET (knikt) «Er werd gezegd dat ze van huis waren weggelopen en met dat idee in het achterhoofd haalden veel van die verdwijningen amper de media. Ouders kregen te horen dat ze maar een weekje moesten wachten.»
HUMO Bij Laetitia Delhez was het anders. Een hele gemeen-
30 JAAR ZAAK-DUTROUX
schap kwam die zaterdag onmiddellijk in actie. BOURLET «Dat kwam door de acties van de ouders van Julie en Mélissa. Zij hadden meer dan een jaar lang hemel en aarde bewogen om aandacht te krijgen. Ik kon na mijn ontmoeting met Philippe Deleuze toch geen boek zitten lezen of in mijn tuin gaan werken? Ik heb tot laat in de avond doorgewerkt in Bertrix.
»Toen ik thuiskwam – het was al donker – hoorde ik een zacht geklop op de voordeur. Daar stond een kleine jongen met een affiche van Laetitia. Hij vroeg me of ik die voor ons raam wilde hangen.
»Dankzij de vzw Marc et Corinne hing de provincie Luxemburg op minder dan een dag vol affiches, en tegen zondagavond heel België. Ze organiseerden zelf ook zoektochten in de bossen. Er kwamen mensen uit het hele land helpen en het zoekgebied werd steeds groter. Dankzij hen hoefden we daar geen politiemensen voor in te zetten en konden die zich concentreren op het natrekken van sporen.»
HUMO Er kwam niet alleen hulp van burgers.
BOURLET «Ik heb me die zaterdag verbaasd over alle steun die we opeens kregen. 's Middags landde er al een helikopter van de rijkswacht op het voetbalveld van Bertrix. Adjudant Guido Van Rillaer van de Nationale Cel Verdwenen Personen (de destijds rechtstreeks onder de rijkswacht viel, red.) stond er ook opeens met een hoop van zijn mensen. Ik was blij dat ze er zo snel waren. Achteraf bekennen had ik hun ook kunnen vragen: 'Mooi, maar doen jullie dit bij elke zaak van een mogelijke wegloperster?' Toen ze daar aankwamen, hebben ze nooit gesproken over Dutroux.»
HUMO Maar er kwam schot in de zaak. Tegen maandagavond 12 augustus hadden jullie de naam van Marc Dutroux.
BOURLET «Tegen zaterdagmiddag had adjudant Peeters al twee getuigenissen. Een kloosterzuster had een smerige witte Renault Trafic vol stickers opgemerkt, ongeveer op het moment dat Laetitia het zwembad moest hebben verlaten. Even later meldde een student dat hij diezelfde bestelwagen had gezien, en hij had een deel van de nummerplaat onthouden: de letters F, R en R. Alleen klopte er iets niet, want hij had de Trafic gezien op woensdag. Dat was gebeurd tijdens een verkenningsrit, zo begrepen we achteraf.
»Peeters trok met die drie letters naar Van Rillaer en ze stelden lijsten op met eigenaars van dat soort bestelwagens en nummerplaten die aan de beschrijving voldeden. Er kwam een lijst tevoorschijn met enkele tientallen namen, ook die van Dutroux. Toen kregen we te horen dat hij al eerder (in 1989, red.) veroordeeld was voor kinderontvoeringen.»
HUMO Op dat moment stond Dutroux al bekend bij de rijkswacht, als verdachte voor de verdwijning van Julie en Mélissa.
De rijkswacht had, buiten de magistratuur om, de geheime operatie Othello op het getouw gezet, waarbij Dutroux in de zomer van 1995 wekenlang geobserveerd was met een camera voor zijn huis in Marcinelle. Kwas die operatie op 12 augustus ter sprake?
BOURLET «Ja, maar vaag. Voor het eerst viel de naam van René Michaux, opperwachtmeester bij de rijkswacht in Charleroi en leider van operatie Othello. Ik hoor mezelf nog zeggen: 'Breng die man naar hier.'
»René Michaux kwam maandagavond aan, samen met een rijkswachter uit Charleroi en iemand van het observatieteam POSA. We vergaderden met een tiental mensen. Michaux vertelde dat drie van zijn informanten na Dutroux' vrijlating (in 1992, red.) waren aangesproken met de vraag om minderjarigen te helpen ontvoeren en kelders te bouwen waarin ze konden worden opgesloten. Daarna zouden de kinderen naar het buitenland worden overgebracht.
»Op zo'n moment denk je: dit kan niet. Het was al na negenen, dus een huiszoeking zonder heterdaadbetrapping kon niet meer. Wat we wel konden doen – én hebben gedaan – was alle bekende adressen onder observatie zetten. Het waren er een tiental. Van-
af drie uur 's nachts zaten daar overal mensen van de POSA.»
TWEE MEISJES
HUMO Marc Dutroux woonde in Marcinelle, maar jullie gingen hem arresteren in één van zijn andere woningen, in Sars-la-Buissière.
BOURLET «We zijn daar op dinsdag rond twee uur 's middags aangekomen. Marc Dutroux, zijn handlanger Michel Lelièvre en zijn vrouw Michelle Martin waren er. Ze waren bezig nummerplaten van auto's te verwisselen. De huiszoekingen werden op alle bekende adressen simultaan uitgevoerd, ook in het huis in Marcinelle waar Laetitia en Sabine zaten opgesloten.»
HUMO René Michaux was eind 1995 tijdens operatie Othello al twee keer met een huiszoekingsbevel in de kelder afgedaald, had 'gefluister van kinderen' gehoord, maar de kinderkooi zelf niet gevonden.
BOURLET «En deze keer dus ook niet, in eerste instantie. De kooi zat verborgen achter een bewegend luik. Heel goed verstopt, zogezegd. Dat is later aangehaald als argument om het mistasten van Michaux te vergoelijken.
»Het is misschien wel nuttig om erbij te vertellen dat het op dinsdag 13 augustus opnieuw René Michaux was die de huiszoeking deed en niets vond. Wij kenden de hele voorgeschiedenis op dat ogenblik niet. Michaux was degene die me de informatie had bezorgd die ons op het spoor van Dutroux had gezet, dus ik had een blind vertrouwen in hem.»
HUMO Niemand heeft ooit begrepen dat je als politieman het gefluister hoort van die meisjes – de eerste twee keren van Julie en Mélissa – en toch weer vertrekt. Wat zat daar volgens u achter?
BOURLET «Nalatigheid. Net als bij de derde huiszoeking, die dinsdag. Michaux is twee uur bezig geweest en liet daarna een houten plank tegen de voordeur timmeren. Terwijl Sabine en Laetitia daar beneden zaten.
»Voor Connerotte en mij telde maar één ding: Laetitia vinden. Al de rest was bijkomstig. Veel tijd was er niet. In die tijd kon je een verdachte 24 uur lang vasthouden (in plaats van 48 nu, red.). Binnen die tijdspanne moest je voldoende elementen hebben om de aanhouding te laten verlengen. En we hadden op dat ogenblik eigenlijk niets tegen Dutroux. Het zag er niet goed uit.»
HUMO Maar toen vonden jullie de bestelwagen.
BOURLET «In Sars-la-Buissière zagen we een Renault Trafic staan. Ik was er intussen niet meer zo zeker van dat het die wagen was die we zochten, want de getuigenissen van de zuster en de student spraken elkaar tegen. Een agent met een speurhond had die vooraf laten ruiken aan een kussensloop van Laetitia. Op geen van de adressen had de hond iets geroken.
»De huiszoekingen waren eigenlijk afgelopen, maar ik vroeg de agent om zijn hond voor de zekerheid ook nog eens bij de Renault Trafic te laten snuffelen. Die hond begon op de achterbank heel opgewonden te doen. Ik vroeg: 'Wat betekent dit?' De agent antwoordde: 'Dat Laetitia in deze bestelwagen heeft gezeten.'
»Kort daarna kreeg ik van BOB-adjutant Roland Leblanc in Charleroi te horen dat tijdens het buurtonderzoek in Marcinelle een getuige was opgedoken. Een buurvrouw had Dutroux en Lelièvre op vrijdagavond rond elf uur gezien terwijl ze een bewusteloos meisje, in een deken gewikkeld, het huis van Dutroux binnendroegen.»
HUMO Op donderdag 15 augustus zei Marc Dutroux plots: 'Ik zal jullie twee meisjes geven.'
BOURLET «Lelièvre begon dinsdagavond 13 augustus al bekentenissen af te leggen. Tegen 15 augustus was Dutroux helemaal in het nauw gedreven. Hij kon niet blijven volhouden dat hij nog nooit in Bertrix was geweest en dat Laetitia nooit in die Trafic had gezeten.»
HUMO Wat was volgens u zijn strategie? Dacht hij werkelijk dat jullie hem na de vrijlating van Sabine en Laetitia zouden bedanken en verder met rust laten?
BOURLET «Ik heb geen idee, maar hij kon geen kant meer op.»
HUMO Intussen was het huis nog altijd niet grondig doorzocht.
BOURLET «Een week na de bevrijding van de meisjes heeft Connerotte dat huis opnieuw laten doorzoeken door de financiële sectie van de Brusselse BOB. Weet u wat ze elkaar tegen. Een agent met een speurhond had die vooraf laten ruiken aan een kussensloop van Laetitia. Op geen van de adressen had de hond iets geroken.
»De huiszoekingen waren eigenlijk afgelopen, maar ik vroeg de agent om zijn hond voor de zekerheid ook nog eens bij de Renault Trafic te laten snuffelen. Die hond begon op de achterbank heel opgewonden te doen. Ik vroeg: 'Wat betekent dit?' De agent antwoordde: 'Dat Laetitia in deze bestelwagen heeft gezeten.'
»Kort daarna kreeg ik van BOB-adjutant Roland Leblanc in Charleroi te horen dat tijdens het buurtonderzoek in Marcinelle een getuige was opgedoken. Een buurvrouw had Dutroux en Lelièvre op vrijdagavond rond elf uur gezien terwijl ze een bewusteloos meisje, in een deken gewikkeld, het huis van Dutroux binnendroegen.»
HUMO Op donderdag 15 augustus zei Marc Dutroux plots: 'Ik zal jullie twee meisjes geven.'
BOURLET «Lelièvre begon dinsdagavond 13 augustus al bekentenissen af te leggen. Tegen 15 augustus was Dutroux helemaal in het nauw gedreven. Hij kon niet blijven volhouden dat hij nog nooit in Bertrix was geweest en dat Laetitia nooit in die Trafic had gezeten.»
HUMO Wat was volgens u zijn strategie? Dacht hij werkelijk dat jullie hem na de vrijlating van Sabine en Laetitia zouden bedanken en verder met rust laten?
BOURLET «Ik heb geen idee, maar hij kon geen kant meer op.»
HUMO Intussen was het huis nog altijd niet grondig doorzocht.
BOURLET «Een week na de bevrijding van de meisjes heeft Connerotte dat huis opnieuw laten doorzoeken door de financiële sectie van de Brusselse BOB. Weet u wat ze
30 JAAR ZAAK-DUTROUX
BOURLET «Daar ben ik het niet mee eens. Als je weet dat dat meisje nog niet is gevonden en je kent het verleden van die verdachte, dan ben je net extra gemotiveerd om elke steen om te draaien. Dan is het een kwestie van leven of dood. Desnoods breek je het huis af tot de laatste steen. De wet liet ons toe dat huis twee maanden lang te doorzoeken, in elk geval veel langer dan de twee uur die Michaux er bezig was.
»In dat huis vond de BOB ook een videocassette waarop je zag hoe Michelle Martin Dutroux filmde terwijl hij zijn kinderkooi aan het bouwen was. Als je dat mist, ben je gewoon heel slecht bezig.»
HUMO Dat was één van de cassettes die Michaux in december 1995 al in zijn handen had gehouden, maar niet had bekeken 'omdat de videospeler in de rijkswachtkazerne kapot was'?
BOURLET (zucht) «Ze hebben gewerkt als idioten. Was het incompetentie, je-m'en-foutis-me... ik weet het niet. Ze hadden in december 1995 al moeten weten dat Dutroux kelders aan het bouwen was om kinderen in op te sluiten.»
INSTINCT
HUMO De ouders van Julie en Mélissa vinden onkunde tot op vandaag een te magere uitleg.
BOURLET (denkt na) «Ik heb geen bewijs, maar wel gegrondde redenen om de rijkswacht in Charleroi ervan te verdenken dat ze op een gegeven moment dachten: zo kan het niet verder. Soms denk ik dat ze ons de arrestatie van Dutroux cadeau hebben gedaan. Zij hadden al op 7 juli 1995 genoeg informatie om Dutroux op te pakken in verband met Julie en Mélissa.
»Dankzij het bewonderenswaardige werk van adjudant Peeters hadden we bijkomende informatie, maar waarom hebben ze daarop gewacht? We hadden zaterdag al bij Dutroux kunnen zijn. Mòeten zijn. Het is niet niks, hè, drie dagen in zo'n kelder. Ik neem het mezelf nog altijd kwalijk dat Sabine en Laetitia onder mijn verantwoordelijkheid drie dagen langer in de kooi hebben moeten doorbrengen dan nodig.
»Als de rijkswacht meteen alle kaarten op tafel had gelegd en had uitgelegd waarom ze zaterdagmiddag opeens met zoveel volk in Bertrix stonden, had dat niet gehoeven. Ik hoor een van hen nog zeggen: 'Ah, Dutroux? Dat zegt ons precies iets.' Ze hadden al een jaar op hem gewerkt! Stonden ze me uit te lachen of zo? Hou op, zeg!»
HUMO Bent u er na al die jaren achter hoe het zo heeft kunnen lopen?
BOURLET «Waarom houden speurders informatie achter? Achteraf hoor je dingen als: ik was bezig met de zaak van mijn leven en ik wilde die niet afgeven. Bij de Nationale Cel Verdwijningen leefde ook het idee van een trofee: de moordenaar van Julie en Mélissa vinden. Het ging alleszins niet om 'bescherming' – dat zijn complottheorieën. Wie zou een figuur als Dutroux willen beschermen?
»Je ziet het ook bij magistraten: eerst de makkelijke dingen doen en de iets complexere dingen uitstellen tot de volgende dag. De teneur in die tijd was: als ontvoerde meisjes ergens worden verborgen, dan zijn ze vast al dood. Weinig mensen konden zich verbeelden wat we zouden ontdekken. Ikzelf ook niet. Bijna niemand ging ervan uit dat de meisjes nog in leven konden zijn. Alleen hun ouders deden dat.»
HUMO Menselijk instinct?
BOURLET «Het is precies zoals na een aardbeving. De enige personen die vijftien dagen later, tegen het advies van de reddingswerkers in, tussen het puin blijven zoeken, zijn de ouders. De ouders van Julie en Mélissa zijn een jaar lang blijven volhouden dat de meisjes levend hadden kunnen worden teruggevonden en dat er niet genoeg was gedaan. Ze hadden over de hele lijn gelijk.
»Als de observaties tijdens operatie Othello goed waren uitgevoerd, hadden de camera's ook het moment moeten vastleggen waarop An en Eefje het huis in Marcinelle werden binnengebracht.»
HUMO Dat gebeurde 's nachts, maar de camera filmde alleen tijdens de kantooruren.
BOURLET «Opnieuw: nalatigheid, er niet echt in geloven. »De superflik, de Maigret met zijn sigaar die de zaak even opheldert dankzij een briljante ingeving, bestaat niet. In het echt zijn speurders allemaal afhankelijk van elkaar. Het is niet omdat Dutroux tegen jou gezegd heeft dat hij je twee meisjes zal geven, dat jij de grote held bent. Ik ben trouwens geen fan van bekentenissen. Het is handig als je ze hebt, maar meestal komen ze er alleen omdat slim en collectief speurwerk de verdachte geen andere mogelijkheid meer laat.»
'Ik ben geen fan van bekentenissen. Het is handig als je ze hebt, maar meestal komen ze er alleen omdat slim en collectief speurwerk de verdachte geen andere mogelijkheid meer laat.'
FOURNIRET
HUMO In de kinderkooi van Dutroux werden twintig nooit geïdentificeerde DNA-profielen teruggevonden, en in het huis nog eens duizenden menselijke haren.
BOURLET «Ja, en daar moet ik altijd aan denken bij de zaak van de kleine Estelle Mouzin (9-jarig meisje dat op 9 januari 2003 werd ontvoerd in het Franse Guermantes, red.). Ze werd vermoord door Michel Fourniret, zoals we intussen weten. Wij verdachten hem al toen we hem in 2003 arresteerden na een mislukte ontvoeringspoging, hier in de straat.»
HUMO Juist, naast Marc Dutroux wisten jullie vanuit Neufchâteau ook de elfvoudige Franse seriemoordenaar te vatten.
BOURLET «Het was eigenlijk hetzelfde verhaal: politiediensten die informatie voor elkaar achterhielden. In Frankrijk werken de gerechtelijke politie en de gendarmerie nog altijd autonoom van elkaar. Dat is ook de rode draad doorheen de zaak-Fourniret.
»We zitten hier niet ver van de Franse grens. Ik had de opsporingsaffiches van Estelle gezien en haar verdwijning deed me denken aan die van twee andere slachtoffers die we toen al aan Fourniret konden linken. Op de dag van haar verdwijning was vanuit zijn huis in Sart-Custinne naar zijn zoon in Frankrijk gebeld. Dat werd als bewijs gezien dat Fourniret thuis was. Intussen weten we dat zijn vrouw dat telefoontje pleegde om hem een alibi te bezorgen. Ze is in 2023 veroordeeld voor haar betrokkenheid bij de moord.
»Zeventien jaar na de feiten liet een nieuwe onderzoeksrechter oude overtuigingsstukken opnieuw onderzoeken met de nieuwste DNA-technieken. Zo werd op een oude matras DNA van Estelle gevonden.»
HUMO Fourniret is overleden in 2021. U bedoelt: het is nooit te laat?
BOURLET «Een DNA-staal is op zich geen bewijsmateriaal, maar samen met de vele andere aanwijzingen kan het wel bewijskracht krijgen. Bovendien boekt de wetenschap nu enorme vooruitgang.
»Destijds waren wij bij de eersten die naar DNA-sporen zochten in de kinderkooi van Dutroux. Er is intussen een nieuwe generatie magistraten – vaak vrouwen – die zich toeleggen op cold cases.»
HUMO Gino Russo, de vader van Mélissa, sprak vorig jaar in HUMO de hoop uit dat zoiets ook zou gebeuren met de onbekende DNA-profielen in de kelder van Dutroux.
BOURLET «Natuurlijk hoop ik ook dat dat ooit gebeurt. Nu is het nog te vaak een kwestie van toeval dat er door DNA-sporen iets aan het licht komt. Na mijn pensionering heb ik mijn opvolger gewezen op die DNA-profielen, waar onder een profiel van Julie Lejeune dat vermengd was met het DNA van een man en dat op de muur van de kinderkooi werd aangetroffen.
»Daarom is er een dossier-bis. Jacques Langlois (de onderzoeksrechter die het dossier-Dutroux van Connerotte overnam na het spaghettiarrrest, red.) sprak me erover aan in 1999: 'We hebben nog zesduizend haren, wat doen we daarmee?' Die haren kwamen uit het huis van Dutroux, zijn wagens en vooral de kinderkooi.
»Langlois besloot uiteindelijk (in 2007, red.) om ze niet te laten analyseren. Ik tekende beroep aan tegen die beslissing, wat ons voor het hof van beroep in Luik bracht. Ik legde daar uit dat ze in een dossier als dat van de Bende van Nijvel alleen maar konden dromen van zesduizend haartjes. Ze zouden zelfs al blij zijn geweest met eentje (lacht).»
HUMO Wat denkt u dat deze haartjes ons nog zouden kunnen vertellen?
BOURLET «Dat vroegen ze me voor het Luikse hof van beroep ook. Ik heb een nota neergelegd met een dertigtal nog openstaande onderzoekspistes. Eén ervan ging over Hotel Brazil in Blankenberge. Er is nooit een reconstructie gedaan van de ontvoering van An en Eefje; Langlois wilde het niet. Misschien had ik stappen moeten zetten, net als bij de zaak rond Julie en Mélissa. Wat hadden we? De verklaringen van Dutroux en Lelièvre. Meer niet.
»Heel toevallig was er op de plek waar An en Eefje voor het laatst levend werden gefilmd, bij het casino van Blankenberge, een hotel. Het werd uitgebaat door een man die door het parket in Brugge werd vervolgd voor mensenhandel. In het huis van Dutroux vonden we het telefoonnummer van een man die zowel voor Dutroux had
30 JAAR ZAAK-DUTROUX
gewerkt als voor die hoteluitbater. Er was ook een buurman, een slager, die zei dat hij An en Eefje dat hotel – zeg maar bordeel – had zien binnengaan. Dutroux en Lelièvre zeiden dat het hotel er niets mee te maken had, net zoals ze na de ontvoering van Laetitia volhielden dat ze nooit in Bertrix waren geweest.
»Wat als één van die onbekende DNA-profielen van die hoteluitbater blijkt te zijn, die trouwens kort na het losbaren van de zaak-Dutroux naar Brazilië is verhuisd? En dat is maar één voorbeeld van de dertig.», met Connerotte, maar daar is niets mis mee. We hadden in deze zaak het geluk te kunnen werken met heel goede politiemensen. Er was onderling vertrouwen.
»In de eerste jaren van het Dutroux-onderzoek ging ik elke ochtend naar de onderzoekscel in Neufchâteau. Ik had er een eigen bureau. We namen alle politierapporten van de dag door. We vergaderden, we verschilden van mening.»
HUMO Met onderzoeksrechter Langlois, de opvolger van Connerotte, verschildde u permanent van mening.
BOURLET «Het is een beetje gek, maar toen ik op zaterdag 10 augustus voor het eerst een onderzoeksrechter vorderde, was dat Langlois. Hij had permanentie en ik had hem nodig voor een paar telefoontaps. Hij heeft die ook bevolen. Ik hoor hem nog zeggen: ‘Ik doe het nu meteen, want morgen vertrek ik met vakantie en daarna neemt Jean-Marc over.’ (lacht)
»Toen hij het dossier in oktober 1996 overnam van Connerotte, nam hij ook deel aan de vergaderingen in Neufchâteau, maar na een paar tegenslagen in het onderzoek begon het anders te lopen. Dat heeft Langlois ontmoedigd.
GENERATIE Z
HUMO Connerotte werd in 1996, midden in het onderzoek, van de zaak gehaald door het zogenaamde spaghettiarrest. Welke gevolgen had dat?
BOURLET (denkt na) «Ik had heel vaak meningsverschillen Au fond, weet u wat het was? Connerotte had Sabine en Laetitia bevrijd, hij had de lichamen van Julie, Mélissa, An en Eefje ontdekt, en ook nog eens dat van Bernard Weinstein (handlanger van Dutroux, red.). Langlois heeft me op een dag gezegd: ‘En ik, ik heb niks gevonden.’
HUMO In 2009, kort na uw pensioen, werd ook een punt gezet achter het zogenaamde dossier-bis.
BOURLET «De laatste handeling die ik als procureur nog heb gesteld, de dag voor mijn pensioen, was een verzoek om verder onderzoek van de haren en het DNA. Maar veel mensen, zeker binnen de magistratuur, vonden dat er echt wel genoeg was gepraat over de zaak-Dutroux.
»Door deze zaak is het magistratenstatuut gewijzigd. Waar je vroeger als leidinggevende levenslang werd benoemd, gebeurt dat nu voor zeven jaar. De politie is ook hervormd. Laat het mij zo stellen: binnen de oude generatie waren er niet veel mensen die dat prettig vonden.
»Het is een beetje in die sfeer dat er voor het dossier-bis in 2009 een buitenvervolgingstelling is uitgesproken. Zoiets is niet noodzakelijk definitief. Er hoeft maar één nieuw element op te duiken om het dossier te heropenen. De wetenschap is intussen zo sterk geëvolueerd dat we uit een DNA-profiel veel meer informatie kunnen halen dan toen. Als we het hebben over duizenden haren, denkt iedereen meteen aan daders, maar die haren kunnen ook van slachtoffers zijn geweest. Je kunt er zelfs familiebanden mee achterhalen. De DNA-databank van het NICC is pas gestart in 1999.»
HUMO Is dat wat u hoopt, dat magistraten van generatie Z op een dag opnieuw aan de slag gaan?
BOURLET «Je kunt je afvragen: als we toen over het huidige arsenaal aan opsporingstechnieken hadden beschikt, hadden we die dan ingezet? Tuurlijk wel. Wat ik nu vooral hoop, is dat men geen DNA-stalen uit de kinderkooi van Dutroux heeft vernietigd. Het gebeurt weleens dat overtuigingsstukken worden weggegooid. Diensten verhuizen en opbergruimtes raken vol.
»De moord op Estelle Mouzin is zeventien jaar na datum door een jonge magistrate opgehelderd, onder meer dankzij DNA-sporen op een matras. Men had destijds evengoed kunnen beslissen om die naar het containerpark te brengen. Fourniret had al tweemaal levenslang gekregen, dus wat was het nut van het bewaren van die matras?
»Bij een doos mappen met een oude boekhouding of zelfs een matras die ergens in de kelder van een justitiepaleis is achtergebleven, kan ik me nog voorstellen dat iemand zegt: weg ermee. Toen ik zelf aankwam in Neufchâteau, lagen er op de griffie heel wat oude vallen om vogels te vangen. Die heb ik ook laten wegdoen. Maar DNA-profielen vernietigen lijkt me totaal ridicuul. Die nemen geen ruimte in, het zijn data op een computer. Ik hoop dus echt dat ze niet zijn vernietigd.»
HUMO Lelièvre en Martin zijn intussen al lang weer vrij. Gebeurt dat op een dag ook met Marc Dutroux?
BOURLET «Hij is een pervert. Volgens wat ik ervan meekrijg, blijkt uit alle nieuwe psychiatrische verslagen dat zijn toestand de voorbije dertig jaar niet is veranderd. In die omstandigheden zie ik geen enkele magistraat binnen onze strafuitvoeringsrechtbanken deze kerel ooit weer vrijlaten. Zodra je een expertiseverslag hebt dat zegt dat deze man gaat recidiveren, doe je dat niet. Dus nee, hij komt nooit meer vrij.»
