Gedeelde roots kun je niet verhelen. Abdel Bari Atwan hoort meteen aan mijn Arabisch dat hij een Palestijn voor zich heeft. En evenmin kun je er dan omheen om de tragedie van elkaars familie te delen. Ik vertel hem dat de mijne het in Nur Shams, een vluchtelingenkamp in het noorden van de bezette Westelijke Jordaanoever, de afgelopen twee jaar zwaar te verduren heeft gehad, dat ze begin vorig jaar uit hun huizen zijn verdreven en dat we afkomstig zijn uit Sabbarin, een dorp bij Haifa dat tijdens de Nakba in 1948 etnisch gezuiverd is.
Mijn familie komt uit Isdud, vertelt Atwan me op zijn beurt, 'een Palestijns dorp aan de kust, tussen Tel Aviv en Gaza. Zionistische milities hebben hen verdriven. Ze kwamen terecht in het vluchtelingenkamp Deir al-Balah in Gaza.'
HUMO Hoe gaat het nu met hen? ABDEL BARI ATWAN «Ik ben de laatste jaren in Gaza zeker dertig familieleden verloren. Mijn ouderlijke woonst is compleet verwoest, de huizen van mijn zussen zijn met de grond gelijkgemaakt, mijn neven zijn hun huizen kwijt. Mijn appartement in het journalistencomplex in Gaza: kapotgeschoten. Ik was van plan om er na mijn pensioen terug te keren. Mijn broers en zussen, toch zij die me nog resten, trachten te overleven in tenten. Ik ben twee zussen verloren omdat hun kanker niet behandeld kon worden. De ziekenhuizen werden bestookt en er was geen medicatie beschikbaar. Ik ben veel neven verloren.»
HUMO Wat doet dat met u als mens, als Palestijn? ATWAN «Sinds het begin van deze genocide heb ik geen muziek meer geluisterd, geen series meer gekeken. Niets meer dat naar entertainment neigt. Het valt me ontzettend zwaar, al die beelden van martelaren, van lijkwad. Vaak zet ik de televisie uit en begin ik te wenen. Vooral wanneer ik kinderen zie die een arm of been hebben verloren, of die zijn vermoord. Als ik over de Palestijnse zaak spreek, over onze mensen in Gaza, probeer ik mij in te houden, maar soms lukt dat niet. Tijdens een interview op de Tunesische televisie kon ik mijn tranen gewoon niet bedwingen.»
HUMO U bent geboren in 1950, twee jaar na de Nakba. ATWAN (knikt) «In dat vluchtelingenkamp, Deir al-Balah. Tijdens de Nakba hebben zionistische milities enkele Palestijnen in ons dorp vermoord aan de bevolking angst aan te jagen. Vervolgens hebben ze de mensen verzameld en gedwongen in vrachtwagens te stappen. Iedereen die niet meeging, zo kregen ze te horen, zou worden doodgeschoten. Mijn vroegste herinneringen zijn dus van dat kamp, van ontheemding, van ellende, armoede en onzekerheid.»
HUMO Is dat de drijfveer geweest om journalist te worden? ATWAN «Absoluut. Na het middelbaar wilde ik aan de universiteit van Caïro journalistiek gaan studeren. Mijn familie heeft op alle mogelijke manieren geprobeerd om me daarvan te weerhouden. Ze begrepen er niets van. Waarom zou iemand zonder staat journalistiek willen studeren? 'Wij betalen je studies, we zorgen voor het geld, maar kies alsjeblieft geen journalistiek.'»
«Ze vreesden ook dat het gevaarlijk voor me zou zijn om journalist te worden, zeker omdat we in bezet Gaza woonden. Ze probeerden me ervan te overtuigen Arabisch of Engels te studeren en gewoon een goede leraar te worden. Maar ik hield voet bij stuk, godzijdank: ik heb er geen seconde spijt van gehad.»
HUMO U was 17 toen de Zesdaagse Oorlog uitbrak en Israël ook de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook bezette. Iets later bent u naar Jordanië vertrokken. ATWAN «Ja, één maand later, in juli 1967. Ik heb er in een tomaatconservenfabriek gewerkt, ik heb er met de vuilniswagen gereden... Zware tijden, maar ik hield vast aan mijn droom. Uiteindelijk ben ik naar Caïro vertrokken. Nadat ik was afgestudeerd ben ik als journalist naar Libië, Saudi-Arabië en uiteindelijk naar Londen getrokken. Ik ging er aan de slag bij de krant Asharq Al-Awsat. Later heb ik er zelf één opgericht: Al-Quds al-Arabi.»
HUMO Ik herinner me dat mijn vader Al-Quds al-Arabi in Brussel las. Waar was het u om te doen toen u in 1989 aan dat avontuur begon? ATWAN «Ik heb altijd geweigerd om voor de media van de PLO, de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie, te werken. Ik wilde de Palestijnse zaak dienen als een professionele, onafhankelijke journalist. We zijn heel kleinschalig begonnen, met een kleine redactie, een dito budget en bereik, maar toen, een jaar later, viel Saddam Hoessein Koeweit binnen. Wij namen duidelijk standpunt tegen Amerikaanse inmenging in. We schreven dat als we moesten kiezen tussen Irak en de Verenigde Staten, die meer dan 200.000 soldaten in de regio hadden, wij voor Irak zouden kiezen. Wij geloofden dat die GI's niet waren gekomen om Koeweit te bevrijden, maar vooral om Irak kapot te maken. En van de ene dag op de andere explodeerde onze oplage.»
Kariesh
HUMO Enkele jaren later zijn daar allicht nog een pak lezers bij gekomen, toen u, als één van de weinige journalisten, Osama bin Laden hebt kunnen spreken. Waarom denkt u dat net u eruit werd gepikt? ATWAN «Omdat we erg kritisch waren voor de Arabische bondgenoten van de VS, vooral voor Saudi-Arabië, dat een enorme invloed op de Arabische media had. Wij vertegenwoordigden een nieuwe journalistiek, verandering. Op een dag kwam een heel corpulente man, Saudi-gekleed en met een lange baard, mijn kantoor binnen. Hij zei: 'Als je wilt, kunnen we een interview met Bin Laden regelen. Hij volgt je, leest wat je schrijft en bewondert je werk.' Dat was Khaled al-Fawwaz, die ondertussen in de VS een levenslange celstraf uitzit.
«Bin Laden was in die tijd, halverwege de jaren 90, een fenomeen. Ik vond het belangrijk om hem te ontmoeten, met hem te spreken en hem proberen te begrijpen. Zij hadden ook CNN en de BBC gecontacteerd, The Independent en Channel 4. Toen ik hoorde dat ook zij overwogen om te gaan, dacht ik: waarom zou ik niet gaan? Ik heb de reis voor iedereen geheimgehouden. Niemand wist dat ik naar Afghanistan zou vertrekken.»
HUMO Hoe hebt u dat aangepakt? ATWAN «Ik moest al naar Doha voor een interview op Al Jazeera, waar ik in die tijd regelmatig te gast was. Ik ben doorgereisd naar Dubai, van Dubai naar Karachi en uiteindelijk Afghanistan. Twee Taliban hebben mij vanuit Peshawar binnengesmokkeld. Ik heb daarbij door een mijnenveld gelopen, maar dat hebben ze me pas verteld nadat ik was aangekomen. Op de weg naar Jalalabad heb ik vijf auto-ongelukken gezien, er lagen doden en gewonden langs de weg. Er waren geen ziekenhuizen, geen ambulances, helemaal niets. Ik verbleef in een hotel zonder stromend water en elektriciteit. Het zat vol insecten en het was er ijskoud.
»Vanuit Jalalabad ging het de bergen in, een rit van acht uur over levensgevaarlijke wegen. Nu ja, wegen: smalle bergpaadjes waar amper één auto over kon. Bij een tegenligger moest één van beide achteruit, zelfs weer helemaal naar beneden. En ik zat daar in een Toyota-jeep met een knul van 18 zonder rijbewijs achter het stuur. Hij reed alsof hij op een snelweg zat. Pure horror. Ik was voortdurend bang dat we in een ravijn zouden belanden. En aan weerszijden van mij zat een gewapende man, plus nog eentje naast de chauffeur.
»Toen we uiteindelijk aankwamen, hoorde ik schoten. Ik dacht: de Amerikanen zijn hier, we gaan eraan. Maar het was louter een oefening. Ook Bin Laden pakte zijn wapen op.»
HUMO Welke indruk maakte hij op u?
ATWAN «Hij heeft me eerlijk gezegd verrast. We zaten 's avonds in een grot, zonder elektriciteit, omringd door gewapende strijders. Achter die 'ontvangsttruimte' was er nog een slaapkamer in die grot, met twee bedden: één voor hem en één voor mij. Mijn bed bestond uit wat takken met daarop een matras die duizenden jaar oud leek, vuil en compleet versleten.
»Bin Laden was heel lang, heel mager en opvallend bescheiden en beleefd. Zijn stem was uitermate zacht, haast fluisterend. Hij onderbrak je nooit. Hij luisterde aandachtig en volgde wat je zei. Hij was ook verlegen. Wanneer hij zelf sprak, keek hij je nauwelijks aan. Hij richtte de blik meestal naar beneden. Arabieren praten doorgaans veel, Bin Laden was anders. Hij koos zijn woorden zorgvuldig.
»Hij heeft me goed ontvangen, gastvrij. We hebben zelfs samen gegeten. Ze hadden een soort Egyptische karieseh, een gefermenteerde kaas met een penetrante geur, en zes eieren. Ik heb de kaas geprobeerd, maar kreeg die amper binnen. Toen ik de eieren wilde nemen, waren die al weg. Dus heb ik uiteindelijk toch die stinkende karieseh gegeten. Ik kreeg enorme buikpijn en diarree, ook niet simpel in zo'n onherbergzame omgeving.
»Toen ik ging slapen, voelde ik iets hards en scherps tegen mijn rug. Ik keek onder het bed en zag kisten vol granaten en raketwerpers liggen. Ik lag boven op een berg wapens! Ik kreeg echt schrik: wat als zo'n granaat per ongeluk ontploft? Ik ben geen moedjahed, heb in mijn hele leven nog nooit een kogel afgevuurd. En dan was er nog de kou. We zaten hoog in de bergen, het vroor, -25 graden. Ik heb die nacht amper geslafen.»
KUFAR
HUMO Bin Laden kwam uit een puissant rijke familie. Hij had kunnen reizen en een comfortabel leven leiden. Wat bracht hem ertoe om voor zo'n bestaan te kiezen? ATWAN «Hij kwam uit een soennitische Jemenitische familie, uit Hadramawt. Jemenieten hebben een sterk eergevoel. Als jonge gast al had hij zich aangesloten bij de moedjahedien die in Afghanistan tegen de Sovjets vochten. Hij is daar via Saudi-Arabië beland. De Saudi's rekruteerden op grote schaal voor de strijd tegen de Sovjets. Ze stelden die jonge mannen voor als helden, die bereid waren hun leven op te offeren voor hun geloof, om Afghanistan te bevrijden van de goddeloze Sovjets.»
HUMO Ook de Palestijnse jihad-ideoloog Abdullah Azzam had grote invloed op Bin Laden.
ATWAN «Op die moedjahedien tout court. Nadat Azzam in 1989 is vermoord, is Bin Laden met zijn Al Qaeda definitief op de voorgrond getreden. Na de terugtocht van de Sovjet-Unie kregen de Arabische strijders in Afghanistan te horen dat ze naar huis moesten terugkeren. Maar daar werden velen niet meer toegelaten of kregen ze te maken met zware repressie. De Amerikanen hadden de moedjahedien laten vallen, als papieren zakdoekjes die je na gebruik weggooit. Dat heeft bij Bin Laden een enorme afkeer van de VS en het Westen veroorzaakt. Hij wilde wraak nemen – én Israël aanpakken, omdat het de Palestijnen onderdrukte.»
HUMO Nadat Irak Koeweit was binnengevallen, stationeerden de VS een omvangrijk contingent troepen in Saudi-Arabië. Dat viel bij hem evenmin in goede aarde.
ATWAN «Vanaf dat moment keerde hij zich ook tegen de Saoedische overheid. Bin Laden was teruggekeerd naar Saudi-Arabië. Hij ging naar prins Sultan bin Abdoel Aziz al-Saoed, die toen minister van Defensie was: 'Ik ben een strijder. Ik wil blijven vechten.' De Saudi's boden hem geld: 'Neem het aan en zwijg.' Bin Laden weigerde en vertrok naar Soedan, waar hij zijn medestanders om zich heen verzamelde. Hij investeerde er in landbouw en verbouwde onder meer zonnebloemen. Hij zei: Ik heb de Amerikanen verslagen met zonnebloemen.' Hij bedoelde dat zijn opbrengst groter was dan die van Amerikaanse landbouwbedrijven. Zelfs daarin zag hij een manier om hen te overtreffen. Dat zegt veel over zijn houding. Hij was door drongen van wraakgevoelens tegenover de Amerikanen. Hij is in Soedan gebleven tot hij onder zware druk, vooral vanuit de VS, het land weer heeft moeten verlaten. In 1996 is hij naar Afghanistan gevlucht, waar ik hem dus in november in de bergen van Tora Bora heb ontmoet.
»Hij leefde er echt tussen zijn volgelingen, leidde een heel sober leven en verlangde hetzelfde van zijn omgeving. Hij verbood zijn kinderen bijvoorbeeld om ventilatoren of air-conditioning te gebruiken. Ook zijn eten was heel eenvoudig, geen schapenvlees of zo. Hij wilde dat zijn gezin leefde zoals de armste Afghanen, zoals de eerste moslims in de tijd van de profeet Mohammed.»
HUMO Twee jaar later waren er de bommen op de Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania, en nog eens drie jaar later vielen de Twin Towers. Had u in 1996 al het gevoel dat er een serieuze escalatie op til was?
ATWAN (stellig) «Zonder enige twijfel. Hij was heel gelovig. Ik heb hem gevraagd: 'Wat is uw grootste droom?' Hij antwoordde dat hij als martelaar wilde sterven, om zich te voegen bij degenen die in Afghanistan waren gesneuveld in de strijd tegen de Sovjets.»
HUMO Hebt u problemen ondervonden toen u na dat interview terugkeerde naar Londen?
ATWAN «Het heeft mijn professionele leven in elk geval compleet veranderd. Het maakte mij, een eenvoudige Arabische journalist, wereldbekend: ik had Bin Laden ontmoet, hem geïnterviewd. De editie van Al-Quds al-Arabi met het interview was binnen enkele minuten uitverkocht. De Mercedesen van de diplomaten stonden aan te schuiven voor ons kantoor, om zo snel mogelijk hun ministers en presidenten te kunnen informeren over wat Bin Laden had gezegd. De Saoedi's en andere Golfstaten waren daar niet gelukkig mee: ze vonden dat ik hem een platform had gegeven.
»Maar op dat moment ondervond ik persoonlijk nog geen grote problemen. Die begonnen pas na 11 september 2001. Ik werd lastiggevallen, meestal indirect. De CIA wilde mij ondervragen, maar ik ben een Brits staatsburger, en ik wilde niet ondervraagd worden door de Amerikanen. De Britse autoriteiten stonden aan mijn kant: als de Amerikanen vragen hadden, moesten ze die maar via hen stellen.
»Na die aanslagen werd ik ook een veelgevraagd commentator. Ik was dag en nacht op de televisie. Soms sliep ik maar één of twee uur. Ik, geboren in een vluchtelingenkamp in de Gazastrook, ging op CNN, Fox News en CNBC in debat met Amerikaanse en Britse ministers, met prominente politici uit de hele wereld. Daar wilde ik trouwens vooral de kinderen in die kampen mee inspireren: 'Kijk hoe ver wij, kinderen van de Palestijnse vluchtelingenkampen, het kunnen schoppen.'
HUMO Hoe kon Al Qaeda in die tijd uitgroeien van een relatief kleine organisatie tot een wereldwijd fenomeen dat ook jonge moslims in het Westen aantrok?
ATWAN «Iedereen wilde zich aansluiten bij een organisatie die zichzelf presenteerde als een islamitische beweging die vocht tegen de 'kufar' (de ongelovigen, red.) die Israël steunden in hun misdaden tegen de Palestijnen. Op die manier ontstonden later ook gelieerde groepen, zoals Al Qaeda in de Islamitische Maghreb. Dat fenomeen werd almaar gevaarlijker. Al Qaeda kreeg niet alleen invloed in delen van de islamitische wereld, maar vormde ook een directe bedreiging voor het Westen. Zeker de bombardementen op Irak en de economische blokkade van dat land in de jaren 90, die tot een humanitaire catastrofe leidde, voedden de woede in de Arabische wereld. Al Qaeda gebruikte die woede.»
BODYBAGS
HUMO Waar was u op 11 september 2001?
ATWAN «In mijn kantoor. Ik was hoofdredacteur en ik was meestal als eerste op de redactie. In mijn kantoor stond een televisie. Daar zag ik de vliegtuigen in de torens crashen. Eerlijk gezegd: ik had die aanslagen verwacht. Iemand uit die kringen stond met mij in contact en belde me soms.»
HUMO Werden er bedreigingen geuit?
ATWAN «Nee, maar iemand had me wel laten weten: 'Verwacht een heel grote gebeurtenis. Er komt iets aan.' Ik wist natuurlijk niet wát. Ik had ook nooit iets zoals de aanslagen van 9/11 verwacht.
»Het eerste telefoontje dat ik die dag kreeg, kwam van Reuters. Ze vroegen mij onmiddellijk wat ik ervan dacht. Ik zei: 'Ik ben ervan overtuigd dat Al Qaeda hierbij betrokken is.' Reuters bracht dat meteen als breaking news: 'Abdel Bari Atwan, die Osama bin Laden heeft geïnterviewd en als kenner van Al Qaeda geldt, zegt dat Al Qaeda achter de aanvallen zit.'»
HUMO Na 9/11 volgde de war on terror. U hebt eerder gezegd dat die oorlog Al Qaeda uiteindelijk niet heeft verzwakt, maar er net toe heeft geleid dat het meer vertakkingen en cellen over de hele wereld heeft gekregen.
ATWAN «Neem nu de invasie van Irak in 2003. Die zorgde voor nog meer rancune tegenover het Westen. De Jordaanse al-Zarqawi verbond zich met
«Ik zag op televisie de vliegtuigen in de Twin Towers crashen. Eerlijk gezegd: ik had het verwacht. Iemand had me laten weten: 'Verwacht een heel grote gebeurtenis.'
«We hebben samen gegeten. Ze hadden een soort stinkende gefermenteerde kaas, en zes eieren. De kaas kreeg ik amper binnen, maar tegen dan waren de eieren al weg.'
Al Qaeda en voerde strijd tegen de Amerikaanse aanwezigheid in Irak. Ook de huidige Syrische president Ahmed al-Sharaa was er in die jaren actief in Al Qaeda-kringen.»
HUMOOp de vijfde verjaardag van de aanslagen hebt u gezegd dat 'de gebeurtenissen van 11 september zullen worden herinnerd als het einde van het Amerikaanse imperium. Alle rijken storten in wanneer ze de arrogantie van de macht nastreven.'
ATWAN «Als je kijkt naar wat er in de jaren na 9/11 is gebeurd, zie je dat er een brede islamitische beweging is ontstaan die zich almaar nadrukkelijker tegen de VS richtte en de Amerikaanse dominantie in het Midden-Oosten uitdaagde. Dat zag je ook met de Islamitische Staat, die voortkwam uit Al Qaeda in Irak. IS slaagde er niet alleen in een soort prostaat uit te bouwen in delen van Irak en Syrië, tegelijkertijd richtte ze zich tegen westerse landen, onder meer door aanslagen te plegen. En ik denk dat de Amerikaanse oorlog tegen Iran opnieuw zulke dynamieken kan creëren. Hij kan nieuwe gewapende islamitische bewegingen voortbrengen die zich tegen de VS richten.
»Je kunt stellen dat met 9/11 het verval van de Amerikaanse dominantie in de regio is begonnen. Niet alleen in het Midden-Oosten, maar ook in delen van Azië en Afrika begon hun invloed te eroderen. De aanval op Iran zal dat proces alleen maar versnellen. De neergang van de Sovjet-Unie is mede veroorzaakt door haar eigen fouten, waaronder de invasie van Afghanistan. Volgens mij zal iets gelijkaardigs gebeuren met de VS.»
HUMOIn Afghanistan zijn de Taliban al enkele jaren opnieuw aan de macht. Op het Afrikaanse continent zien we een opmars van aan Al Qaeda en IS gelieerde groepen.
ATWAN «De war on terror is volledig mislukt. Afghanistan was een vernedering voor de VS: we hebben allemaal gezien wat er op de luchthaven van Kaboel is gebeurd. Ook uit Irak zijn ze met de staart tussen de benen vertrokken. Ik denk dat Irak een soort uitvalsbasis kan worden voor een toekomstige strijd tegen de Amerikanen. En nu zijn de VS op weg naar een derde nederlaag: ze hebben in Iran geen enkele van hun doelstellingen bereikt. Ze zijn er niet in geslaagd het regime ten val te brengen, het verrijkte uranium te bemachtigen, de nucleaire installaties volledig te vernietigen en de Iraanse capaciteit voor ballistische raketten uit te schakelen. Iran blijft bovendien drones produceren en de pro-Iraanse groepen zijn nog altijd sterk aanwezig in Irak, Jemen en Libanon.
»De VS hebben een grote fout gemaakt door toe te laten dat Netanyahu hen in een oorlog met Iran heeft meegesleurd. En na zes maanden zitten de Amerikanen en de Israëli's op strategisch vlak serieus in de penarie. 7 oktober 2023 was al ongezien in de geschiedenis van het conflict tussen Israëli's en Palestijnen. Ondanks de elektronische beveiliging, de prikkeldraad, de betonnen muur en de ontelbare bewakingscamera's konden Palestijnse militanten urenlang militaire basissen en nederzettingen controleren. Honderden militairen en burgers zijn om het leven gekomen en 251 zijn meegevoerd naar Gaza. Dat is de grootste militaire nederlaag in Palestina sinds de oprichting van Israël in 1948, en dat heeft de reputatie van zowel Israël als de VS geschaad.
»Daarna hebben de Iraanse raketten het Israëlisch-Amerikaanse monopolie over het luchtruim doorbroken. Tijdens de Twaalfdaagse Oorlog vorig jaar heeft Iran in de omgeving van Tel Aviv veel schade aangericht. Wat Israël en de VS hebben onderschat, is de effectiviteit van de Iraanse hypersonische raketten en raketten met meerdere oorlogskoppen – om de luchtafweer te misleiden. Dat heeft geleid tot een duidelijk tekort in de voorraden onderscheppingsraketten. De goedkope drones van Iran en Hezbollah, waarvoor je peperdure raketten nodig hebt om ze neer te halen, zijn ook erg effectief gebleken. De machtsverhoudingen zijn veranderd.»
HUMOZal dat er uiteindelijk toe leiden dat de Verenigde Staten zich uit de regio terugtrekken?
ATWAN (knikt) «Net zoals de Sovjets zich uiteindelijk uit Afghanistan hebben moeten terugtrekken. De meeste Amerikanen zien de oorlog tegen Iran als een duidelijke nederlaag. Ook veel Israëli's zien almaar meer dat dit op een nederlaag zal uitdraaien. En wat zal daarvan het gevolg zijn? Een terugtrekking, om nog grotere verliezen te voorkomen.»
HUMOIsraël komt dan alleen te staan?
ATWAN «Ja, de zionisten hebben altijd gezocht naar een grootmacht die hen kan beschermen. Eerst was dat het Verenigd Koninkrijk, dat de oprichting van Israël in 1948 in Palestina mogelijk heeft gemaakt. Daarna hebben de Israëli's zich op de VS gericht. Decennialang zijn ze erin geslaagd de Amerikanen in hun oorlogen mee te sleuren, maar dat zal niet lang meer duren.
»9/11 was het begin, het keerpunt. Het was de eerste keer sinds Pearl Harbor in 1941 dat de VS op eigen grondgebied op zo'n schaal werden aangevallen. Intussen zijn de Amerikaanse militaire bases in het Midden-Oosten zwaar beschadigd, de verliezen en de kosten lopen op, en nemen alleen nog maar toe.»
HUMOIs de militaire coalitie tussen Saoedi-Arabië, Turkije en Pakistan een gevolg van die situatie?
ATWAN «De VS hebben honderden miljoenen geïnvesteerd in hun bases in het Midden-Oosten – niet voor de Amerikaanse belangen, maar voor die van Israël. Ze hebben die niet kunnen beschermen, laat staan de landen waar die zich bevinden. Daarom hebben die drie staten besloten een alternatief te vormen, om de leemte op te vullen die zal ontstaan wanneer de Amerikanen zich terugtrekken. Wat heeft ervoor gezorgd dat de Amerikanen uit Vietnam moesten vluchten? De bodybags van gesneuvelde GI's. Hetzelfde is in Irak en Afghanistan gebeurd. Ik zie een herhaling van dat scenario tegen Iran. Amerikanen beseffen almaar meer dat ze in het Midden-Oosten niets te zoeken hebben. En vooral: dat ze geen oorlogen moeten voeren voor de Israëli's.»
HUMOGelooft u dat u ooit nog naar Palestina zult terugkeren?
ATWAN «Weet u dat mijn moeder ziek was en is gestorven zonder dat ik haar heb kunnen zien of afscheid heb kunnen nemen, omdat ik er niet binnen mag? Ik wil niet terug naar het vluchtelingenkamp in Gaza. Ik wil terug naar Isdud. Daar zal ik aan zee een tent zetten. Daar wil ik blijven, de rest van mijn leven. Mijn droom is om daar te sterven, aan het strand van de Middellandse Zee.»
De klassieke uitvaart heeft afgedaan
Ik zat in de jury van de verkiezing van Mister Gay Belgium. Men had mij gevraagd omdat ik de meest gayvriendelijke hetero van België ben. Ik heb vele homo- en biseksuele vrienden, onder wie m'n oppergabber Tom Lanoye, maar ook Riadh Bahri, wijlen Margriet Hermans, en Metejeur. Ik ontmoet hen vaak, maar wel zeg ik meteen: 'Je poten thuis houden, hoor!' – althans tegen de mannelijke gays, de vrouwelijke gays mogen gerust met hun poten aan mij zitten, op voorwaarde dat ze die klauwen eerst grondig gewassen hebben. Maar goed, in de hierboven genoemde jury zat ik niet alleen, er waren nog ongeveer vijftien andere juryleden, met als beroemdste: de vliegende VTM-reporter Farook Özguun, de wetenschapper Hetty Helswortel, de uitzonderlijke 'Famille'-actrice Sandrien Andree, de seksueel overdraagbare Alicia Sjeroek, de Vlaamse kweelvogel Uddo, en nog meer van dat gajes, te veel om op te noemen. We zaten allemaal achter een lange jurytafel, met voor onze neus een aantal formulieren waarop we onze quoteringen voor de kandidaten moesten noteren. De kwestie was dat die jurytafel niet of nauwelijks verlicht was, zodat je met moeite kon zien welke quotering (op tien) je moest invullen. Dus als ik schreef 7/10 was dat mogelijk voor een andere kandidaat dan degene die ik op het oog had. Er waren verschillende categorieën waarop je moest quoteren. Spreekvaardigheid, sympathie, zwembroek, strak pak, dansmoves, kennis, en taalkunde. Toen de elf kandidaten op het podium kwamen, slechts gekleed in een zwembroek, dacht ik: wat ben ik blij dat ik op de wijven val. Verder niks verkeerds over de elf pipo's die graag Mister Gay wilden worden, al liet met name hun spreekvaardigheid soms te wensen over. Een jongen uit Waarschoot, een zekere Ludwig, zei: 'Mijn hobby's zijn met de tractor rijden. Ik hou van blonde jongens maar niet-blonde jongens is ook goed. Als Mister Gay Belgium zal ik kiezen voor gelijkberechtigheid van de geslachten.' Ik gaf hem hiervoor 4/10, maar door het zwakke licht ging die quotering misschien naar Sven, een forse kerel uit Lovendegem, met als hobby's het scheren van schapen. De show, die uitgezonden werd door de voorlopig niet al te bekende zender Out-TV, duurde zomaar eventjes vier uur, en dat was voor mij bijzonder vermoeiend, mede omdat ik twee dagen ervoor een zware operatie had gehad, waarbij een gezwel op m'n rechter-speekselklier was verwijderd, en ik nog steeds last had van overtollig wondvocht, waardoor mijn onderlip scheef hing en m'n ene oor zo goed als gevoelloos was. Gelukkig waren m'n vrienden Lena en ons zoontje Roman erbij, al werd het voor Roman wel héél laat, maar ja, we hadden hem niet thuis kunnen laten, omdat we geen babysit konden vinden. Eigenlijk had babysit Jona moeten opdraven, maar niet voor ons vertrek had ze gehoord dat haar grootvader overleden was. Bijzonder aan dit verscheiden is dat deze man niet begraven of gecremeerd zal worden maar in stukjes zal worden gesneden, waarna die vleesfragmentjes op het strand van Knokke aan de meeuwen zullen worden gevoerd. Om de één of andere reden had die man iets met meeuwen, en vandaar. Hoe dan ook, m'n aanwezigheid als jurylid bij Mister Gay Belgium was alweer een nieuwe ervaring, en eerlijk gezegd heb ik, als 68-jarige, over nieuwe ervaringen niet te klagen. Men zal er meer over lezen in 'De leegganger', het tweede deel van m'n trilogie 'Helder van geest', waarvan het eerste deel, 'De lamzak', over twee weken verschijnt. Ik zit waarschijnlijk niet stil.
Herman Brusselmans gaat iedere week op zoek naar het verhaal achter een opvallende kop in de krant of op een nieuwssite.
